Ai ơi nhớ lấy lời này

Tằm nuôi ba lứa, ruộng cày ba năm

Nhờ trời hòa cốc phong đăng

Cấy lúa lúa tốt, nuôi tằm tằm tươi

Được thua dù có tại trời

Chớ thấy sóng cả mà rời tay co

— Văn học dân gian Việt Nam
Câu ca dao "Ai ơi nhớ lấy lời này..." là một lời khuyên răn sâu sắc, đúc kết từ kinh nghiệm lao động và triết lý sống của người Việt xưa. Tác phẩm ngắn gọn nhưng chứa đựng nhiều bài học quý báu về sự kiên trì, trách nhiệm và thái độ đối mặt với thử thách trong cuộc đời.

Giải nghĩa câu tục ngữ

Nghĩa đen

Nghĩa đen của câu ca dao là việc nuôi tằm phải trải qua ba lứa và cày ruộng phải mất ba năm mới cho thu hoạch. Khi thời tiết thuận lợi, cây lúa sẽ tốt tươi và tằm sẽ khỏe mạnh, cho nhiều kén. Điều này cho thấy quá trình lao động cần sự chăm chỉ và thời gian nhất định.

Nghĩa bóng

Nghĩa bóng của câu ca dao khuyên con người phải có trách nhiệm với công việc, không bỏ cuộc giữa chừng dù kết quả có thể phụ thuộc vào thiên ý ("tại trời"). Câu "Chớ thấy sóng cả mà rời tay co" là lời răn không được nản lòng, bỏ cuộc khi đối mặt với khó khăn, thử thách lớn.

Nguồn gốc và Xuất xứ

Câu ca dao này bắt nguồn từ nền văn minh lúa nước và nghề trồng dâu nuôi tằm truyền thống của Việt Nam. Nông nghiệp lúa nước đòi hỏi sự đầu tư công sức, thời gian và phụ thuộc nhiều vào yếu tố tự nhiên như mưa thuận gió hòa. Nghề nuôi tằm cũng tương tự, cần sự kiên nhẫn qua nhiều lứa tằm, từ khâu ươm tơ đến kéo sợi, và cũng chịu ảnh hưởng bởi thời tiết, dịch bệnh. "Ba lứa tằm" và "ba năm ruộng cày" là những con số ước lệ, thể hiện sự công phu, bền bỉ trong lao động nông nghiệp xưa. "Hòa cốc phong đăng" là lời cầu mong cho mùa màng bội thu, quốc thái dân an, phản ánh tín ngưỡng của người nông dân. Việc kết hợp hai hình ảnh này trong câu ca dao cho thấy sự tích lũy kinh nghiệm thực tiễn, lời khuyên về lao động chăm chỉ, có trách nhiệm và phó mặc một phần cho số phận, nhưng không vì thế mà buông xuôi. Nó là kết tinh của triết lý sống thực tế, lạc quan, luôn giữ vững ý chí trong lao động và cuộc sống.

Ví dụ sử dụng thực tế

Ví dụ 1
"Trong buổi định hướng nghề nghiệp cho các bạn sinh viên năm nhất, giảng viên đã nhắc lại câu "Chớ thấy sóng cả mà rời tay co" để khích lệ tinh thần."
Phân tích: Giảng viên dùng câu ca dao này để nhắn nhủ sinh viên không nên nản lòng trước những khó khăn ban đầu của việc học đại học hay lựa chọn nghề nghiệp. Nó khuyên họ giữ vững mục tiêu, kiên trì theo đuổi đam mê dù có gặp trở ngại lớn trên con đường đã chọn.

Kết luận

Câu ca dao là bài học về lao động, ý chí và niềm tin. Nó đề cao sự kiên trì, lòng dũng cảm đối mặt với khó khăn, đồng thời nhắc nhở về sự cân bằng giữa nỗ lực của bản thân và sự chấp nhận những yếu tố khách quan. Giá trị tư tưởng và nghệ thuật của nó vẫn còn nguyên vẹn giá trị.
# Lao động sản xuất # nuôi tằm # mùa màng

Bài viết liên quan

Ví dù theo lái xuống tàu

Thì em mới biết cá gầu có gai

Con bơn, con nhệch là hai

Con còng, con ghẹ, nó tài đào hang

Kể rằng cá đuối bơi ngang

Cái đuôi có điện ra đàng làm cao

Lại tăm con cá đuối sao

Nước lên cả nước gặp ngay cá ngần

Biển sâu lại có chướng ngầm

Cá ăn nó lượn ba lần nó ra

Cá Ông thì ở bể xa

Lưỡng long chầu nguyệt có ngà đôi bên

Lần đầu xuống bến xuống thuyền

Sao mà em biết nhãn tiền cá Ông

Ví dù em có sang sông

Thì em mới biết cá Ông chầu đền

Kể từ mặt biển kể lên

Chim, thu, nhụ, đé, vược hên nhất đời

Cá he ngậm nước bao giờ

Mà em dám nói đổ ngờ cá he

Kể cả con cá mòi he

Xương dăm vẫn mặc cứ le cho vào

Kể từ con cá chuồn hoa

Nó nhảy một cái qua ba lần thuyền

Kể từ con cá đối đen

Bắt được đi bán lấy tiền ăn chơi

Dưới bể có cả đồi mồi

Có con lợn bể nó bơi cả ngày

Kể cả con cá mó tày

Vàng xanh cả vẩy cả vây cũng mừng

Kể cả con mực, con nhưng

Cứ cầm cho chặt lưới thừng không buông

Con mực nhuộm đục cả luồng

Đón đuôi thả lưới mà buông đến cùng

Cá mập bơi lội vẫy vùng

Khoanh tay vược lộn ở vùng bể Đông

Kể từ cá mú, cá song

Cá nhung, cá cúng, cá hồng Áng Gai

Cá sông kể cũng rất tài

Cá mè, cá chép, ở khe ngọn nguồn

Trở giời nó mới lượn lên

Ví dù em ở đồng trên gần nguồn

Thì em mới biết nguồn cơn

Thì em mới biết cá rô, trê đồng

Bây giờ em chưa có chồng

Làm gì em biết thuộc lòng cá chim?

Bài ca dao là một bức tranh sinh động về thế giới các loài cá và sinh vật biển, được thể hiện qua lời của một cô gái. Bài ca dao sử dụng hình ảnh phong phú để n...

# Quê hương đất nước # Lao động sản xuất # Khác # đánh cá # Quảng Ninh

Em đây chính thực anh hùng

Em đi chắn lưới ở vùng Vạn Hoa

Chắn từ Cái Rồng mà ra

Chắn đến Xà Kẹp chắn qua Bãi Dài

Cái Bàn chắn từ Hòn Hai

Chắn sang Cây Khế, Cái Đài hai hôm

Vụng Đài thấp nước bồn chồn

Cửa Mô sóng vỗ đầu cồn lao xao

Rồi ra ta sẽ chèo vào

Lò Vôi chốn ấy ta vào chắn chơi

Sau thì ta sẽ nghỉ ngơi

Ta chèo vào phố đậu chơi mấy ngày

Chắn quanh cái khúc sông này

Chỗ nào thấp nước ta nay làm chuồng

Em đây ngỏ thực anh tường

Để anh biết thực mọi đường chắn đăng.

Đây là một đoạn trích ca dao dân ca Việt Nam, thể hiện hình ảnh người phụ nữ mạnh mẽ, đảm đang và có ý chí trong lao động, giữ gìn cuộc sống.

# Quê hương đất nước # Lao động sản xuất # Vạn Đồn # đánh cá # Quảng Ninh