Ai qua quán Trắng phố Nhồi

Để thương để nhớ cho tôi thế này

Trèo lên cây khế nửa ngày

Ai làm chua xót lòng này khế ơi

Khế héo khế lại mọc chồi

Con dao lá trúc thìa vôi têm trầu

Từ ngày ta phải lòng nhau

Bỏ buôn bỏ bán bỏ giầu chợ phiên

Tác phẩm "Ai qua quán Trắng phố Nhồi" là một bài ca dao thể hiện tâm trạng nhớ thương da diết của người chinh phụ hoặc người yêu xa. Lời lẽ mộc mạc, hình ảnh gần gũi nhưng chất chứa nỗi niềm sâu lắng.

Bài ca dao này có khả năng ra đời trong bối cảnh xã hội Việt Nam xưa, khi mà chiến tranh, loạn lạc hay những cuộc ly tán do mưu sinh, lập nghiệp thường xuyên xảy ra. Những người phụ nữ ở quê nhà, những người yêu phải xa cách thường gửi gắm tâm tư, nỗi nhớ của mình vào những làn điệu dân ca, những câu ca dao. Hình ảnh "quán Trắng phố Nhồi" có thể là một địa danh có thật, là nơi chia ly hoặc hẹn hò quen thuộc. Cây khế là loại cây ăn quả phổ biến ở làng quê Việt Nam, tượng trưng cho sự gắn bó với đất đai, với cuộc sống sinh hoạt thường ngày. Việc trèo lên cây khế để chờ đợi thể hiện sự kiên nhẫn, nỗi mong mỏi khắc khoải. "Dao lá trúc thìa vôi" là những vật dụng quen thuộc trong đời sống sinh hoạt của người phụ nữ xưa, dùng để têm trầu, một nét văn hóa truyền thống. Việc này càng nhấn mạnh thêm hình ảnh người phụ nữ đảm đang, chung tình. "Bỏ buôn bỏ bán bỏ giầu chợ phiên" cho thấy tình yêu và nỗi nhớ đã lấn át hết mọi lo toan, chi phối cả cuộc sống mưu sinh, làm ăn của con người.

Bài ca dao là lời than thở về tình yêu đôi lứa cách trở, là tiếng lòng của những người đang yêu xa. Nó cho thấy sức mạnh của tình cảm con người, có thể vượt qua mọi khó khăn, chi phối cả cuộc sống vật chất.