Nguồn gốc và Xuất xứ
Đoạn ca dao này phản ánh một hiện thực lịch sử đau lòng của dân tộc Việt Nam, đó là nạn binh đao, chinh chiến, ly tán xảy ra triền miên trong các cuộc xung đột phong kiến. "Phiên bang" và "Hớn địa" là những từ Hán Việt gợi về không gian xa xôi, nơi người ta phải lưu lạc, đi lính hoặc chạy loạn. "Kim cải" và "tào khang" là những loại rau dân dã, tượng trưng cho tình nghĩa vợ chồng, tình yêu đôi lứa bình dị, chân thành, vốn là cốt lõi của đạo "tào khang" (vợ hiền, chung thủy). Hình ảnh "trâm gãy gương tan" là biểu tượng quen thuộc trong văn học cổ điển về sự tan vỡ của tình duyên, của cuộc hôn nhân. "Trâm" là trâm cài tóc, "gương" là gương soi, những vật dụng gắn liền với người phụ nữ. Khi "trâm gãy", "gương tan" thì cũng là lúc mối quan hệ vợ chồng, tình yêu tan vỡ. Người ở lại (thường là người phụ nữ) xót xa nhìn người mình yêu ra đi theo tiếng gọi của chiến tranh, để lại nỗi niềm khắc khoải, nhớ thương. Lời "vái trời" mong cho người yêu nơi "quyền quý" để có thể nối lại tình xưa, hoặc tìm được hạnh phúc mới, phần nào thể hiện mong ước về sự ổn định, hòa bình và hạnh phúc cho con người, tránh cảnh ly biệt vì chiến tranh.