Ăn cơm cũng thấy nghẹn

Uống nước cũng thấy nghẹn

Nghe lời em hẹn ra bãi đứng trông

Biển xanh bát ngát nhìn không thấy người

Mênh mông sông nước xa vời

Biết rằng còn nhớ những lời thề xưa

Trông ai như cá trông mưa

Ngày đêm tưởng nhớ, như đò đưa trông nồm

Bậu ơi! bậu có nhớ không?

Anh trông ngóng bậu, như rồng ngóng mưa

Bài ca dao than thân trách phận thể hiện nỗi lòng tương tư da diết, sự trông ngóng mòn mỏi của người chinh phụ hoặc người ở nơi xa đối với người yêu thương. Lời lẽ mộc mạc nhưng chất chứa bao nỗi niềm.

Bài ca dao này được cho là ra đời trong bối cảnh xã hội Việt Nam xưa, khi mà chiến tranh, thiên tai hoặc lao động sản xuất xa nhà là chuyện thường tình. Những người con trai thường phải đi xa để mưu sinh hoặc tòng quân, để lại người vợ, người yêu ở quê nhà. Nỗi nhớ thương, sự mong ngóng người ở nơi xa trở thành nguồn cảm hứng bất tận cho ca dao. Hình ảnh "cá trông mưa", "rồng ngóng mưa" hay "trông nồm" là những ẩn dụ quen thuộc trong văn hóa nông nghiệp lúa nước, nơi mưa là yếu tố sinh tồn và sự xuất hiện của nó được mong chờ. Sự khắc khoải, mỏi mòn chờ đợi người thân trở về được ví von với quy luật tự nhiên này, nhấn mạnh mức độ và sự dai dẳng của nỗi nhớ. Đây là tiếng lòng chung của những người phụ nữ Việt Nam xưa, thể hiện sự thủy chung và kiên nhẫn trong tình yêu và hôn nhân.

Bài ca dao là một minh chứng cho nghệ thuật diễn đạt tâm trạng tinh tế của dân gian. Nó không chỉ phản ánh nỗi lòng cá nhân mà còn là tiếng nói chung của nhiều thế hệ, mang giá trị nhân văn sâu sắc về tình yêu và sự thủy chung.