Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu ca dao này ra đời trong bối cảnh xã hội phong kiến xưa, khi chế độ một vợ một chồng chưa được coi trọng hoàn toàn, và người đàn ông thường có nhiều vợ hoặc thiếp. Quan hệ nam nữ còn nhiều ràng buộc bởi lễ giáo, nhưng cũng không thiếu những trường hợp ngoại lệ, tạo nên những bi kịch tình yêu. Người phụ nữ trong xã hội ấy, dù chịu nhiều thiệt thòi, vẫn giữ trong mình phẩm giá và sự nhạy bén. Khi bị lừa dối, họ thường dùng lời ca, tiếng hát, những câu ca dao để bày tỏ nỗi lòng, tố cáo tội lỗi của kẻ bội bạc. Hoàn cảnh ra đời có thể là khi một người phụ nữ phát hiện ra người mình yêu hoặc người mình đã trao thân gửi phận lại là kẻ đã có gia đình, và anh ta tìm cách lừa dối, chối bỏ trách nhiệm. Lời lẽ gay gắt "vạch mây hồng, kêu thấu trời xanh" thể hiện sự bức xúc tột cùng, mong muốn phơi bày tội lỗi ra ánh sáng, không để nó chìm trong bóng tối. "Vải thưa che mắt Thánh" là hình ảnh ẩn dụ cho sự lừa dối vụng về, không thể qua mắt được mọi người, đặc biệt là những người có lương tri và sự thật khách quan.