– Anh đến tìm hoa thì hoa đã nở

Anh đến tìm đò, đò đã sang sông

Anh đến tìm em, em đã lấy chồng

Em yêu anh như rứa có mặn nồng chi mô?

– Hoa đến kì thì hoa phải nở

Đò đã đầy thì đò phải sang sông

Đến duyên thì em phải lấy chồng

Em yêu anh rứa đó, còn mặn nồng thì tùy anh

Đoạn ca dao về lời giãi bày tình cảm và sự từ chối trong tình yêu đôi lứa, thể hiện quan niệm nhân sinh về duyên phận và lẽ thường tình. Bài ca dao với lời lẽ mộc mạc, chân thành nhưng ẩn chứa nhiều tầng nghĩa sâu sắc về tình yêu và cuộc sống.

Câu ca dao này có nguồn gốc từ vùng đất văn hóa dân gian giàu truyền thống, khả năng cao là từ các tỉnh miền Trung, nơi có những làn điệu dân ca trữ tình và phong tục lễ giáo chặt chẽ. Nó phản ánh thực tế xã hội xưa, nơi hôn nhân thường do gia đình sắp đặt hoặc dựa trên sự phù hợp về tuổi tác, hoàn cảnh ("vào canh thì hoa phải nở, đò đã đầy thì đò phải sang sông", "đến duyên thì em phải lấy chồng"). Quan niệm "cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy" và lễ giáo phong kiến khiến cho tình yêu tự do gặp nhiều trắc trở. Cô gái, dù có tình cảm với chàng trai, vẫn phải tuân theo luân thường đạo lý, lấy chồng theo sự sắp đặt hoặc khi đến tuổi, đến duyên. Lời ca dao là tiếng lòng của người phụ nữ trong xã hội cũ, vừa thể hiện tình cảm cá nhân, vừa thể hiện sự bất lực trước hoàn cảnh và quy luật xã hội. Hình ảnh "hoa nở", "đò sang sông" là những ẩn dụ quen thuộc trong ca dao, gắn liền với đời sống nông nghiệp, sinh hoạt của người dân, tượng trưng cho sự chín muồi, thời điểm thích hợp hoặc sự vận động không ngừng của cuộc sống.

Đoạn ca dao là minh chứng cho nghệ thuật ẩn dụ tinh tế và cách diễn đạt tình cảm chân thực, sâu lắng của dân ca Việt Nam. Nó mang giá trị nhân văn sâu sắc khi thể hiện quan niệm về duyên phận, sự chấp nhận thực tại và sự tinh tế trong tình yêu.