Câu ca dao "Anh đi cách trở sơn hà, Bậu coi cửa nhà, kính mẹ, dạy con" là một lời nhắn gửi đầy tình nghĩa trong kho tàng ca dao Việt Nam. Bài ca dao thể hiện sâu sắc tình cảm vợ chồng và trách nhiệm gia đình.
Giải nghĩa câu tục ngữ
Nghĩa đen
Khi người chồng đi làm ăn xa, vất vả, khó khăn "cách trở sơn hà", người vợ ở nhà phải gánh vác việc gia đình. Người vợ phải "coi cửa nhà" tức là quán xuyến mọi việc, lo toan sinh kế, chăm sóc cha mẹ và dạy dỗ con cái.
Nghĩa bóng
Câu ca dao đề cao vai trò của người phụ nữ Việt Nam trong gia đình, vừa đảm đang việc ngoài, vừa tháo vát việc nhà. Nó ngụ ý về sự hy sinh, đức hạnh, và sự bền chặt của tình nghĩa vợ chồng, là bài học về trách nhiệm và bổn phận làm vợ, làm mẹ.
Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu ca dao này ra đời trong bối cảnh xã hội Việt Nam truyền thống, nơi mà người đàn ông thường phải đi xa để mưu sinh, lập nghiệp hoặc tham gia chiến trận, còn người phụ nữ ở nhà chăm lo cho gia đình. Hoàn cảnh "cách trở sơn hà" gợi lên hình ảnh những chuyến đi xa xôi, gian nan qua đèo cao, núi thẳm, sông dài, vốn là đặc trưng của địa hình Việt Nam. Lao động và sinh kế thời xưa chủ yếu dựa vào nông nghiệp, nên việc "coi cửa nhà" bao gồm cả việc đồng áng, chăm sóc con cái, phụng dưỡng cha mẹ chồng. "Kính mẹ" thể hiện đạo hiếu, một trong những phẩm chất quan trọng của người phụ nữ nết na. "Dạy con" là trách nhiệm truyền lại đạo đức, nếp sống cho thế hệ sau. Do đó, câu ca dao phản ánh thực tiễn sinh hoạt, tập quán và quan niệm đạo đức của người Việt xưa về vai trò của người phụ nữ trong gia đình.
Ví dụ sử dụng thực tế
Ví dụ 1
"Khi tiễn chồng đi công tác xa dài ngày, người vợ dặn dò: "Anh đi cách trở sơn hà, em ở nhà sẽ gắng sức coi sóc cửa nhà, kính mẹ, dạy con ạ.""
Phân tích: Trong tình huống này, người vợ lặp lại câu ca dao để thể hiện sự thấu hiểu, chia sẻ gánh nặng với chồng và khẳng định trách nhiệm của mình. Câu nói bày tỏ lòng quyết tâm đảm đang việc nhà để chồng yên tâm công tác.
Kết luận
Câu ca dao "Anh đi cách trở sơn hà, Bậu coi cửa nhà, kính mẹ, dạy con" mang giá trị nhân văn sâu sắc, đề cao phẩm chất hy sinh, đức hạnh và sự đảm đang của người phụ nữ. Nó là bài học quý báu về tình nghĩa vợ chồng và trách nhiệm gia đình.
Câu ca dao "Mười giờ kèn thổi tò te, Mặt anh lính tập đỏ hoe nhớ nhà" là một nét vẽ chân thực về cuộc sống của người lính trong thời kỳ đầu của quân đội Việt Na...
Câu ca dao 'Trai trưởng nam le lưỡi rà hòm, Gái tiểu nhi than khóc từ chòm cỏ may' là một lời than thở đầy xót xa về thân phận người phụ nữ và trẻ em trong xã h...
Câu ca dao "Bao giờ cá lý hóa long, đền ơn cha mẹ ẵm bồng ngày xưa" là một lời nhắc nhở sâu sắc về đạo hiếu. Tác phẩm này thể hiện lòng biết ơn và sự kính trọng...
Câu ca dao "Chồng chài, vợ lưới, con câu, Sông Ngô bể Sở biết đâu là nhà." là một nét vẽ chân thực về cuộc sống lam lũ, bấp bênh của người dân chài lưới xưa. Nó...