Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu ca dao này bắt nguồn sâu xa từ nền văn minh nông nghiệp lúa nước của Việt Nam. Cuộc sống của người nông dân xưa gắn liền với "con trâu là đầu cơ nghiệp", việc cày cấy, gieo trồng, gặt hái đều phụ thuộc vào thời tiết và sức lao động. Mỗi mùa vụ kết thúc, đặc biệt là sau vụ gặt, thường là thời gian nông nhàn. Đây là khoảng thời gian quý báu để người nông dân nghỉ ngơi, phục hồi sức lực và thực hiện các hoạt động sinh hoạt văn hóa tinh thần. Hình ảnh "nằm trâu thổi sáo" là một nét đẹp văn hóa, một biểu tượng của tuổi thơ, của sự hồn nhiên, phóng khoáng và niềm vui giản dị của người nhà nông. Việc liên hệ với "vui đời Thuấn Nghiêu" cho thấy khát vọng về một xã hội lý tưởng, một chế độ cai trị nhân minh, nơi dân chúng được hưởng thái bình, thịnh vượng, tương tự như những gì được ghi chép về thời kỳ cai trị của hai vị vua hiền triết trong lịch sử Trung Hoa, được người Việt xưa ngưỡng mộ và lấy làm chuẩn mực. Câu ca dao ra đời trong bối cảnh người nông dân luôn khao khát một cuộc sống no đủ, an lành, tránh xa chiến tranh, đói kém.