Bảy với ba tính ra một chục

Tam tứ lục tính lại cửu chương

Liệu bề thương được thì thương

Ðừng trao gánh nặng giữa đường cho em

— Văn học dân gian Việt Nam
Câu ca dao "Bảy với ba tính ra một chục..." là lời than thở, tâm sự của người phụ nữ trong xã hội xưa về thân phận và mong muốn được yêu thương, sẻ chia. Lời ca chứa đựng sự khéo léo trong cách diễn đạt, vừa mộc mạc, vừa sâu sắc.

Giải nghĩa câu tục ngữ

Nghĩa đen

Hai câu đầu tiên sử dụng phép tính cộng đơn giản trong toán học để nói về số lượng: 7 cộng 3 bằng 10 (một chục), 3 nhân 4 bằng 12 (lục), rồi lại tính với phép nhân theo cửu chương. Đây là cách nói ẩn dụ để chỉ sự tính toán, cân đo đong đếm.

Nghĩa bóng

Nghĩa bóng của câu ca là lời giãi bày tâm tư, tình cảm của người con gái khi đi lấy chồng. Cô mong muốn người chồng sẽ yêu thương, cảm thông, thấu hiểu cho hoàn cảnh và những thiệt thòi của mình, tránh đặt gánh nặng quá sức lên vai cô.

Nguồn gốc và Xuất xứ

Câu ca dao này phản ánh sâu sắc thân phận người phụ nữ trong xã hội phong kiến Việt Nam, đặc biệt là trong các cuộc hôn nhân sắp đặt hoặc khi người phụ nữ phải gánh vác nhiều trách nhiệm trong gia đình chồng. Trong quan niệm xưa, người phụ nữ khi lấy chồng thường phải "th służ" nhà chồng, từ công việc nội trợ, đồng áng đến sinh con đẻ cái. Đôi khi, vì hoàn cảnh gia đình chồng khó khăn, hoặc do người chồng không đủ năng lực, gánh nặng kinh tế và trách nhiệm dường như dồn hết lên vai người phụ nữ. "Bảy với ba tính ra một chục" và "tam tứ lục tính lại cửu chương" là cách nói ví von về sự tính toán, cân nhắc thiệt hơn trong cuộc sống, trong hôn nhân. Nó cho thấy sự khôn ngoan, mưu trí của người phụ nữ xưa khi phải đối mặt với những hoàn cảnh éo le. Lời cầu xin "Liệu bề thương được thì thương, Đừng trao gánh nặng giữa đường cho em" là lời khẩn cầu chân thành, tha thiết, mong nhận được sự cảm thông, chia sẻ từ người bạn đời. "Giữa đường" ở đây không chỉ là con đường đi, mà còn là con đường đời, con đường hôn nhân. Họ mong muốn có được sự yêu thương, hỗ trợ để cùng nhau vượt qua khó khăn, chứ không muốn bị đặt vào tình thế quá tải, cô độc.

Ví dụ sử dụng thực tế

Ví dụ 1
"Khi con cái đã lớn và bắt đầu có những lo toan riêng, người mẹ già thường nói với các con: "Thôi, các con liệu bề thương được thì thương, đừng trao gánh nặng giữa đường cho các con nữa.""
Phân tích: Trong trường hợp này, câu ca dao được dùng để bày tỏ mong muốn người mẹ sẽ giảm bớt sự lo lắng, gánh vác cho con cái, vì chúng cũng đã đủ bộn bề. Lời nói thể hiện sự thấu hiểu và tình thương của người mẹ dành cho con.

Kết luận

Câu ca dao là lời tâm sự đầy xúc động về tình yêu, hôn nhân và trách nhiệm trong gia đình. Nó thể hiện trí tuệ, sự khéo léo trong diễn đạt và mong muốn được sẻ chia, thấu hiểu của người phụ nữ Việt Nam xưa, mang giá trị nhân văn sâu sắc.

Bài viết liên quan