Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu ca dao này ra đời từ trong đời sống lao động, sinh hoạt gắn bó mật thiết với thiên nhiên của người nông dân Việt Nam xưa. Hình ảnh cây bèo, một loại thực vật thủy sinh mọc tự nhiên trên các ao, hồ, sông, ngòi, vốn có đặc tính là dễ dàng trôi dạt theo dòng nước, khi thì tụ lại thành mảng, khi thì tản mát, không có gốc rễ cố định, đã trở thành một biểu tượng quen thuộc trong tâm thức dân gian. Người nông dân, với sự quan sát tinh tế, đã ví von thân phận bèo trôi nổi ấy với cuộc sống của những con người cùng khổ, những người nông dân nghèo không có ruộng đất, phải sống phụ thuộc vào hoàn cảnh, vào sự may rủi của thiên nhiên và xã hội. Họ không có khả năng làm chủ cuộc đời mình, thân phận lênh đênh, bấp bênh không khác gì cây bèo trên mặt nước. Trong bối cảnh xã hội phong kiến, với sự phân hóa giàu nghèo sâu sắc, những người nông dân nghèo, những người lao động tự do, hay những người phụ nữ có thân phận thấp kém thường có xu hướng cảm thông và đồng cảm với hình ảnh cây bèo trôi nổi. Họ dùng hình ảnh này để diễn tả nỗi buồn, sự bất lực và than thở về kiếp người không định đoạt, không có tương lai tươi sáng. Câu ca dao vì vậy, không chỉ là lời than thân đơn thuần mà còn là tiếng lòng chung của nhiều phận đời bất hạnh, được lưu truyền và gìn giữ qua nhiều thế hệ.