Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu ca dao này thuộc thể loại "Ca dao dân ca", một thể loại văn học dân gian ra đời từ rất sớm trong đời sống lao động và sinh hoạt tinh thần của nhân dân ta. Hoàn cảnh ra đời của nó gắn liền với những mối quan hệ tình cảm đôi lứa trong xã hội xưa, đặc biệt là trong môi trường nông nghiệp, nơi mà các mối quan hệ thường kín đáo, e ấp. Hình ảnh "cây kim" nhỏ bé, dễ thất lạc, khi "ở trong bâu áo" càng khó tìm, phản ánh thực tế cuộc sống, nơi mà con người đôi khi phải đối mặt với những tình huống "dầu biết là khó nhưng vẫn phải làm" hoặc "biết là vô vọng nhưng vẫn cố". Việc tìm "lòng son" (tình yêu chân thật) trong hoàn cảnh éo le, khó khăn, tương tự như việc tìm kim trong áo, thể hiện sự mong manh, bất lực của con người trước những trắc trở của duyên phận. Nó cũng có thể bắt nguồn từ kinh nghiệm thực tế trong lao động, khi mà kim khâu là vật dụng thiết yếu nhưng lại rất dễ rơi mất, và việc tìm lại nó trong trang phục dày cộm, nhiều nếp gấp là vô cùng khó khăn, tạo nên một phép so sánh đầy hình tượng.