Biết thuở nào bắt tay bạn ngọc

Bây giờ nằm trằn trọc thâu đêm.

Hai câu ca dao "Biết thuở nào bắt tay bạn ngọc / Bây giờ nằm trằn trọc thâu đêm" là một lời than thở về nỗi nhớ nhung, mong mỏi. Lời ca thể hiện tâm trạng khắc khoải, day dứt của con người trong tình yêu hoặc tình bằng hữu xa cách.

Câu ca dao này có nguồn gốc sâu xa từ đời sống lao động và tình cảm của người Việt xưa, đặc biệt là trong thời kỳ mà việc đi lại còn khó khăn, xa cách giữa con người và con người thường kéo dài. "Bạn ngọc" là cách gọi trang trọng, đầy yêu mến dành cho những người bạn tâm giao, tri kỷ, hay người yêu, những người có phẩm chất cao đẹp, quý giá như ngọc. "Bắt tay" không chỉ là hành động chào hỏi mà còn mang ý nghĩa của sự gặp gỡ, hàn huyên, chia sẻ tâm tình. Việc "nằm trằn trọc thâu đêm" là biểu hiện chân thực của tâm trạng mong chờ, khắc khoải khi yêu xa hoặc khi mong ngóng một cuộc gặp gỡ quan trọng. Trong bối cảnh xã hội xưa, con người thường gắn bó với quê hương, làng xóm, việc xa cách có thể kéo dài do chiến tranh, mưu sinh. Do đó, những cuộc gặp gỡ, sum họp trở nên vô cùng quý giá, và nỗi nhớ mong chờ nó trở thành nguồn cảm hứng cho ca dao.

Hai câu ca dao là một nét chấm phá tinh tế, thể hiện chiều sâu tâm hồn con người. Nó mang giá trị nghệ thuật trong việc sử dụng ngôn ngữ giản dị mà giàu sức gợi, và giá trị tư tưởng về sự trân trọng tình cảm, nỗi nhớ mong da diết trong tình yêu và tình bạn.