Bụi dâu khum cây chùm gởi đóng

Lúc sang giàu dù võng thiếu chi

Trách nàng cạn dạ hẹp suy

Chẳng toan kết tóc kịp thì làm ăn

Câu ca dao "Bụi dâu khum cây chùm gởi đóng..." là lời than thở, trách móc của người chồng trước thái độ bạc bẽo, phụ nghĩa của người vợ khi gia cảnh sa sút. Nó phản ánh một hiện thực buồn trong đời sống hôn nhân, tình nghĩa lứa đôi.

Câu ca dao này ra đời trong bối cảnh xã hội Việt Nam xưa, đặc biệt là ở những vùng nông thôn gắn liền với nghề trồng dâu nuôi tằm. Cây dâu tằm là một loại cây kinh tế quan trọng, cung cấp lá nuôi tằm, từ đó dệt lụa, mang lại thu nhập cho người dân. Hình ảnh "bụi dâu khum cây chùm gởi đóng" là một hình ảnh thực tế, quen thuộc trong đời sống nông nghiệp thời bấy giờ. Cây chùm gởi (hay còn gọi là cây tầm gửi) là loại cây ký sinh, khi bám vào cây chủ sẽ hút hết dinh dưỡng, làm cây chủ suy yếu, chậm phát triển, thậm chí chết. Do đó, hình ảnh này ẩn dụ cho những yếu tố, những người hoặc hoàn cảnh xấu xa, độc hại bám víu, làm hại đến sự nghiệp, cuộc sống của con người. Câu ca dao ra đời như một lời cảnh tỉnh, một bài học kinh nghiệm về việc lựa chọn bạn đời, về sự thủy chung son sắt trong tình nghĩa vợ chồng, đặc biệt là trong những hoàn cảnh khó khăn. Nó cũng thể hiện nỗi lòng, sự thất vọng của người nông dân khi đối diện với sự thay đổi trong tình cảm của con người trước biến cố của cuộc đời.

Câu ca dao là một lời răn dạy sâu sắc về đạo lý tình nghĩa vợ chồng, về sự thủy chung son sắt. Bằng hình ảnh ẩn dụ giàu sức gợi, nó để lại bài học quý báu về cách đối nhân xử thế, về sự gắn bó trong hoạn nạn.