Cái cò lặn lội bờ sông

Gánh gạo đưa chồng tiếng khóc nỉ non

Nàng về nuôi cái cùng con

Để anh đi trẩy nước non cùng người

Cho kịp chân ngựa chân voi

Cho kịp mọi người kẻo trễ việc quan

— Văn học dân gian Việt Nam
Câu ca dao "Cái cò lặn lội bờ sông" là một tác phẩm tiêu biểu của thể loại ca dao trữ tình, phản ánh sâu sắc nỗi lòng của người phụ nữ Việt Nam trong xã hội xưa. Bài ca diễn tả tâm trạng chia ly đầy xót xa và trách nhiệm nặng nề.

Giải nghĩa câu tục ngữ

Nghĩa đen

Hình ảnh con cò lặn lội trên bờ sông gợi tả sự vất vả, đơn chiếc. "Gánh gạo đưa chồng" mô tả người vợ phải tần tảo, gánh vác việc nhà, tiễn chồng ra đi. "Tiếng khóc nỉ non" thể hiện nỗi buồn không nguôi.

Nghĩa bóng

Câu ca dao thể hiện sự hy sinh cao cả, đức hạnh của người phụ nữ Việt Nam. Dù đau khổ chia ly, họ vẫn giữ gìn đạo nghĩa vợ chồng, nuôi dạy con cái, chia sẻ gánh nặng mưu sinh, chờ đợi chồng "trẩy nước non" vì việc quan.

Nguồn gốc và Xuất xứ

Câu ca dao này ra đời trong bối cảnh chế độ phong kiến Việt Nam, khi người đàn ông thường phải gánh vác việc quốc gia đại sự, phục vụ quan lại hoặc tham gia các cuộc chiến tranh xa nhà. Hoàn cảnh của người phụ nữ Việt Nam thời xưa vô cùng cơ cực, họ phải gánh vác mọi việc gia đình, từ đồng áng ruộng vườn đến việc nội trợ, chăm sóc con cái. Cuộc sống "lặn lội bờ sông" của người phụ nữ không chỉ là hình ảnh ẩn dụ cho sự tần tảo, nhẫn nại mà còn phản ánh thực tế cuộc sống lam lũ, cô đơn của họ khi người chồng vắng nhà. Việc "đưa chồng" không đơn thuần là tiễn biệt mà còn là sự sẻ chia, động viên chồng hoàn thành nghĩa vụ "việc quan", dù lòng đầy thương nhớ và lo lắng cho tương lai của gia đình. Sự vắng mặt của người đàn ông vì "việc quan" là một thực tế phổ biến, khiến người phụ nữ phải một mình quán xuyến mọi việc, "nuôi cái cùng con" với gánh nặng trách nhiệm.

Ví dụ sử dụng thực tế

Ví dụ 1
"Trong một lần tiễn chồng đi công tác xa, chị ấy không khỏi xúc động khi nhớ lại câu "Cái cò lặn lội bờ sông..."."
Phân tích: Câu ca dao được dùng để diễn tả tâm trạng buồn bã, bịn rịn, và sự hy sinh của người vợ khi chồng phải xa nhà để thực hiện nghĩa vụ hoặc công việc quan trọng.

Kết luận

Đây là khúc ca dao thấm đẫm tình cảm, thể hiện vẻ đẹp tâm hồn và đức hy sinh cao quý của người phụ nữ Việt Nam. Nó ca ngợi sự thủy chung, nhẫn nại và sức chịu đựng phi thường trong hoàn cảnh khó khăn, góp phần làm phong phú thêm kho tàng văn học dân gian.
# Tình cảm gia đình, bạn bè # con cò

Bài viết liên quan