Cao su xanh tốt lạ đời

Mỗi cây bón một xác người công nhân

Câu ca dao "Cao su xanh tốt lạ đời / Mỗi cây bón một xác người công nhân" là một lời tố cáo đanh thép về sự bóc lột tàn bạo của thực dân Pháp trong thời kỳ khai thác thuộc địa, đặc biệt là ngành công nghiệp cao su.

Câu ca dao này ra đời trong bối cảnh Việt Nam thuộc Pháp, đặc biệt là vào những năm đầu thế kỷ XX khi thực dân Pháp đẩy mạnh công cuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất, chú trọng vào các ngành nông nghiệp và công nghiệp. Ngành công nghiệp cao su được du nhập và phát triển mạnh mẽ, đặc biệt là ở các vùng Đông Nam Bộ. Tuy nhiên, để có được những đồn điền cao su bạt ngàn, người Pháp đã huy động một lực lượng lao động khổng lồ, chủ yếu là nông dân nghèo từ khắp các tỉnh, kể cả những người dân tộc thiểu số. Họ bị cưỡng bức, bị lừa gạt để đến làm việc trong điều kiện cực kỳ khắc nghiệt, nguy hiểm. Nạn dịch bệnh, tai nạn lao động, sự bóc lột sức lao động đến kiệt cùng đã khiến rất nhiều người công nhân chết ngay trên mảnh đất khai hoang, canh tác. Xác của họ không được chôn cất tử tế mà bị vùi lấp ngay tại đồn điền, trở thành "phân bón" vô hình nuôi cây cao su cho tư bản Pháp. Câu ca dao này là tiếng kêu ai oán, là sự ghi nhớ tội ác của một thời, phản ánh thực tế đau lòng của những người dân nô lệ trong lòng Tổ quốc mình.

Câu ca dao là một tác phẩm nghệ thuật dân gian có giá trị tố cáo hiện thực sâu sắc. Nó không chỉ thể hiện tinh thần phản kháng mạnh mẽ mà còn là lời nhắc nhở thế hệ sau về những trang sử đau thương, về sự hy sinh của cha ông.