Cất mái chèo loan em nhìn chàng rơi lụy

Thổn thức gan vàng, tấn dị thối nan

Nhái kêu chiều xuống mé mương

Thiếp nay đà an phận còn thương nổi chàng

— Văn học dân gian Việt Nam
Câu ca dao thể hiện tâm trạng day dứt, nhớ thương của người con gái khi phải chia xa người yêu. Lời lẽ mộc mạc nhưng chứa đựng nỗi lòng sâu lắng, thể hiện tình yêu chân thành.

Giải nghĩa câu tục ngữ

Nghĩa đen

Khi người con gái hạ mái chèo, nhìn thấy người yêu đang khóc thương mình, lòng nàng đau xót. Tiếng nhái kêu vang vọng bên mương, báo hiệu chiều tà, cho thấy dù bản thân đã chấp nhận số phận, nàng vẫn không nguôi thương nhớ người yêu.

Nghĩa bóng

Câu ca thể hiện sự giằng xé nội tâm giữa lý trí và tình cảm. Dù hoàn cảnh có chia cắt, tình yêu và sự đồng cảm vẫn còn đọng lại, cho thấy sức mạnh của tình yêu đôi lứa trong cuộc sống.

Nguồn gốc và Xuất xứ

Câu ca dao này thuộc về thể loại ca dao trữ tình, thường gắn liền với các hoạt động sinh hoạt đời sống nông thôn Việt Nam, đặc biệt là các hoạt động sông nước như chèo thuyền, làm đồng gần mương. Hình ảnh "cất mái chèo" gợi lên bối cảnh chia tay trên sông nước, một hình ảnh quen thuộc trong đời sống của người dân vùng sông nước. "Nhái kêu chiều xuống mé mương" là một dấu hiệu của thời tiết, báo hiệu ngày sắp tàn, cũng là lúc nỗi nhớ nhung dâng cao. "Thiếp nay đà an phận" có thể ám chỉ việc người con gái đã chấp nhận một cuộc hôn nhân sắp đặt, hoặc một hoàn cảnh không như mong muốn, nhưng trái tim nàng vẫn hướng về người yêu. "Còn thương nổi chàng" thể hiện sự day dứt, không thể nào quên được người mình yêu thương, ngay cả khi đã phải chấp nhận số phận.

Ví dụ sử dụng thực tế

Ví dụ 1
"Khi phải chia tay người yêu vì gia đình ngăn cản, cô gái nghẹn ngào: "Thôi thì như lời em hát, thiếp nay đà an phận còn thương nổi chàng...""
Phân tích: Câu ca dao được sử dụng để diễn tả nỗi lòng day dứt, không cam tâm nhưng đành phải chấp nhận hoàn cảnh éo le của tình yêu đôi lứa, thể hiện sự tiếc nuối và tình cảm còn vương vấn.

Kết luận

Câu ca dao là minh chứng cho vẻ đẹp tâm hồn và tình yêu thủy chung của người phụ nữ Việt Nam. Giá trị nghệ thuật nằm ở lời ca giản dị, hình ảnh gần gũi và cảm xúc chân thành, lay động lòng người.
# Tình yêu đôi lứa

Bài viết liên quan