Cây bồn bồn, lá cũng bồn bồn

Hai vợ chồng kình lộn, bỏ cái lồn khô queo

Câu ca dao "Cây bồn bồn, lá cũng bồn bồn, Hai vợ chồng kình lộn, bỏ cái lồn khô queo" là một lời than thân, lời phê phán đầy cay đắng về tình cảnh của những cặp vợ chồng hay cãi vã, xung đột trong cuộc sống hôn nhân.

Câu ca dao này thuộc thể loại ca dao than thân, phản ánh một hiện thực xã hội không hiếm gặp trong đời sống nông nghiệp lúa nước xưa. Cây bồn bồn là loài cây mọc hoang ở những vùng đất trũng, ruộng đồng, bờ mương, có lá và thân mềm, dễ rụng tả tơi khi gặp gió lớn hoặc khô hạn kéo dài, tạo nên hình ảnh tiêu điều, xơ xác. Sự đối chiếu giữa hình ảnh thiên nhiên hoang phế ấy với cảnh vợ chồng "kình lộn" (cãi vã, xung đột) cho thấy sự tương đồng trong sự tàn lụi, trống rỗng. "Bỏ cái lồn khô queo" là một cách nói dân dã, thô mộc nhưng vô cùng đắt giá, diễn tả sự cạn kiệt tình cảm, sự nguội lạnh, không còn mặn nồng, thậm chí là sự lãnh cảm, bỏ bê nhau. Nó hàm ý rằng, khi tình nghĩa vợ chồng không còn, mọi thứ khác đều trở nên vô nghĩa, cuộc sống trở nên cằn cỗi, tiêu điều như chính cái hình ảnh "khô queo". Câu ca dao có thể ra đời trong bối cảnh mà cuộc sống hôn nhân, gia đình vốn dĩ đã khó khăn, dựa vào nhau để sinh tồn, thì những mâu thuẫn, cãi vã càng dễ đẩy con người vào cảnh túng quẫn, cô đơn, tình cảm vợ chồng cũng vì thế mà mai một.

Câu ca dao là một lời than thở, đồng thời cũng là lời cảnh tỉnh sâu sắc về giá trị của tình nghĩa vợ chồng. Với ngôn ngữ dân dã, hình ảnh giàu sức gợi, nó đã góp phần làm phong phú thêm kho tàng ca dao Việt Nam.