Cây cao bóng cả duyên mòn

Ước gì tôi được chồng con với người

Có anh như đũa có đôi

Vắng anh em vẫn ngậm ngùi nhớ thương

Khối tơ vương ruột tằm vấn vít

Bởi ông Tơ bà Nguyệt chưa se

Quan tướng nghe hiệu lệnh thì về

Chữ dục đã vậy chữ tùy làm sao

Muốn cho Đông liễu Tây đào

Cảnh sầu bể thảm lẽ nào thiếp sang

Phòng khi lỡ bước theo chàng

Lấy ai chầu chực thánh hoàng quốc gia

Phòng khi thiếp ở lại nhà

Một mình thân thiếp biết là làm sao?

— Văn học dân gian Việt Nam
Tác phẩm "Cây cao bóng cả duyên mòn" là một bài ca dao thể hiện nỗi lòng tha thiết của người phụ nữ khát khao hạnh phúc lứa đôi và mong muốn có một gia đình trọn vẹn. Bài ca dao là tiếng lòng chung của những người phụ nữ trong xã hội phong kiến xưa.

Giải nghĩa câu tục ngữ

Nghĩa đen

Câu "Cây cao bóng cả duyên mòn" miêu tả hình ảnh cây cổ thụ tỏa bóng mát che chở, nhưng tình duyên lại dần phai nhạt. Các câu tiếp theo thể hiện sự ước ao có được chồng con, tình cảm nhớ thương da diết khi vắng người yêu, và nỗi lòng băn khoăn về duyên phận do ông Tơ bà Nguyệt định đoạt.

Nghĩa bóng

Bài ca dao ẩn dụ cho khát vọng tình yêu và hôn nhân bền vững, sự mong manh của hạnh phúc trước những ràng buộc xã hội. Nó còn thể hiện nỗi lo âu về tương lai, sự phụ thuộc vào định mệnh và trách nhiệm với quốc gia, gia đình khi người phụ nữ bước vào cuộc sống hôn nhân.

Nguồn gốc và Xuất xứ

Bài ca dao này ra đời trong bối cảnh xã hội Việt Nam phong kiến, nơi mà vai trò của người phụ nữ còn nhiều hạn chế, chịu sự chi phối của lễ giáo và gia trưởng. Cuộc sống hôn nhân thường không dựa trên tình yêu mà dựa trên sự sắp đặt của gia đình, mai mối. Vì vậy, những ước ao về một tình yêu đôi lứa đẹp đẽ, một cuộc sống gia đình hạnh phúc trọn vẹn, cùng với nỗi lo lắng về bổn phận làm vợ, làm con, làm dâu trong xã hội là hoàn toàn có cơ sở. Hình ảnh cây cao bóng cả vừa gợi lên sự che chở, nhưng cũng có thể là sự trì trệ, làm tình duyên "mòn". Sự gắn kết "đũa có đôi" là biểu tượng cho sự hòa hợp, trọn vẹn. Việc nhắc đến "ông Tơ bà Nguyệt" thể hiện niềm tin vào duyên phận, sự sắp đặt của trời cao. Những lo lắng về "lỡ bước theo chàng", "chầu chực thánh hoàng quốc gia" phản ánh bổn phận kép của người phụ nữ: vừa là người vợ, người con dâu trong gia đình, vừa là công dân có trách nhiệm với đất nước.

Ví dụ sử dụng thực tế

Ví dụ 1
"Khi hai người yêu nhau nhưng gia đình ngăn cản, một người bạn có thể nói: "Thôi đừng buồn nữa, cứ mong như ca dao 'Cây cao bóng cả duyên mòn' ấy, mong sao tình mình sẽ bền chặt.""
Phân tích: Trong trường hợp này, câu ca dao được dùng để động viên, an ủi người đang buồn vì tình yêu trắc trở. Nó ngụ ý rằng tình yêu đẹp sẽ vượt qua khó khăn, mong ước có được hạnh phúc như bao người.

Kết luận

Bài ca dao là lời ca trữ tình sâu sắc, thể hiện khát vọng chính đáng về tình yêu và hạnh phúc của người phụ nữ. Nó cho thấy vẻ đẹp trong tâm hồn, ý chí và trách nhiệm của họ, dù trong hoàn cảnh xã hội còn nhiều bất công.
# Tình yêu đôi lứa # thương nhớ # quan tướng # tơ nguyệt # sầu thảm # quốc gia

Bài viết liên quan