Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu ca dao này ra đời trong bối cảnh xã hội Việt Nam xưa, đặc biệt là ở những vùng nông thôn, nơi mà các giá trị vật chất và địa vị xã hội thường được đặt lên trên tình cảm cá nhân. Trong một xã hội mà hôn nhân thường mang tính sắp đặt và phụ thuộc nhiều vào sự môn đăng hộ đối, thì việc những bậc cha mẹ vì muốn con cái có một cuộc sống sung túc, giàu sang, hoặc vì áp lực từ gia đình, dòng họ, mà ép buộc con cái từ bỏ tình yêu đích thực để đến với người giàu có, quyền thế là điều không hiếm. Cụm từ "mẹ ham kẻ giàu" không chỉ đơn thuần ám chỉ người mẹ mà còn có thể mở rộng ra là sự tác động từ phía gia đình, người thân, những người có quyền quyết định trong việc lựa chọn bạn đời. Gió nam là một hiện tượng tự nhiên, thường mang theo hơi ẩm và sự thay đổi thời tiết, có thể làm cây cối bị ảnh hưởng. Sự so sánh này cho thấy, cũng như cây oằn mình trước gió, tình yêu và hạnh phúc của con người cũng có thể bị uốn nắn, bẻ gãy bởi những tác động mạnh mẽ từ bên ngoài, mà ở đây chính là lòng tham và sự coi trọng vật chất của xã hội.