Chàng trẩy đi, kể đã mấy đông

Cho loan đón gió, cho rồng chờ mưa

Tấm gan vàng dạ sắt thiếp ngẩn ngơ

Lấy ai gìn giữ con thơ cho chàng

Nghĩa vợ chồng đồng tịch đồng sàng

Đồng sinh đồng tửcưu mang đồng lần

Chàng trẩy đi, vâng lệnh quân thân

Thiếp xin đôi chữ Tấn Tần hợp duyên

Nữa mai bóng quế dãi thềm

Bóng trăng thấp thoáng ngọn đèn mờ xanh

Chàng trẩy đi, nước mắt thiếp tôi chạy quanh

Chân đi thất thểu lời anh dặn dò

Đoạn ca dao này khắc họa nỗi lòng của người vợ khi tiễn chồng ra trận. Bằng ngôn từ mộc mạc, giàu hình ảnh, tác phẩm thể hiện sâu sắc tình cảm vợ chồng và sự hy sinh cao cả.

Đoạn ca dao này ra đời trong bối cảnh chiến tranh phong kiến, khi các cuộc khởi nghĩa, kháng chiến chống ngoại xâm diễn ra liên miên. Người đàn ông thường xuyên phải tòng quân, xa nhà, để lại người vợ ở quê nhà với gánh nặng gia đình. Hoàn cảnh lịch sử đó đã tạo nên những bài ca dao đầy xúc động về tình nghĩa vợ chồng, về nỗi nhớ thương và sự chờ đợi. "Đồng tịch đồng sàng, đồng sinh đồng tử, cưu mang đồng lần" là những lời thề nguyền ước trong hôn nhân truyền thống, thể hiện sự gắn bó trọn đời, dù sướng khổ hay sinh tử. Khi chồng ra đi, người vợ đau đớn vì sự chia ly, nhưng vẫn giữ trọn lời thề, chờ đợi chồng trở về. "Chàng trẩy đi" thể hiện sự ra đi bất đắc dĩ, tuân theo mệnh lệnh. Hình ảnh "bóng quế", "bóng trăng", "ngọn đèn" gợi lên không gian đêm khuya tĩnh mịch, nỗi cô đơn và sự khắc khoải của người vợ.

Ca dao thể hiện giá trị nhân văn sâu sắc về tình nghĩa vợ chồng, sự hy sinh cao cả và vẻ đẹp tâm hồn người phụ nữ Việt Nam. Tác phẩm là minh chứng cho sức sống bền bỉ của văn hóa dân gian trong việc phản ánh đời sống và tâm tư tình cảm con người.