Chém cha lũ Nhật côn đồ

Bắt người cướp của tha hồ thẳng tay

Dân ta trăm đắng ngàn cay

Thức ăn chẳng có trồng đay cho người

Câu ca dao "Chém cha lũ Nhật côn đồ..." là lời than thở, căm giận của nhân dân ta trước sự tàn bạo của giặc Nhật trong thời kỳ kháng chiến. Nó thể hiện nỗi thống khổ, mất mát mà người dân phải gánh chịu.

Câu ca dao này ra đời trong bối cảnh nước ta bị thực dân Pháp đô hộ và sau đó là sự xâm lược của phát xít Nhật vào cuối những năm 1940. "Lũ Nhật côn đồ" ám chỉ rõ ràng quân đội Nhật Bản đã đặt chân lên đất Việt Nam, chúng hành xử tàn bạo, vô nhân đạo, coi thường sinh mạng và tài sản của người dân. Việc "bắt người cướp của" là hành động thường thấy của quân xâm lược nhằm mục đích vơ vét tài nguyên, đàn áp phong trào cách mạng. "Tha hồ thẳng tay" cho thấy sự lộng hành, không có sự ngăn cản hay trừng phạt nào đối với tội ác của chúng. "Dân ta trăm đắng ngàn cay" là lời than oán về cuộc sống lầm than, khổ cực, mất mát của nhân dân ta dưới ách đô hộ, với cảnh đói nghèo, bệnh tật hoành hành. "Thức ăn chẳng có trồng đay cho người" mô tả tình trạng khan hiếm lương thực đến mức phải tìm đến những thứ không thể ăn được như cây đay, một loại cây trồng chủ yếu để lấy sợi, phần thân lá thường không dùng làm thức ăn cho người, chỉ có thể dùng cho gia súc hoặc làm phân xanh.

Câu ca dao là tiếng lòng của người dân Việt Nam trong thời kỳ khó khăn, là lời tố cáo tội ác của kẻ thù và là biểu tượng cho sức chịu đựng, ý chí quật cường. Nó góp phần hun đúc tinh thần yêu nước, đoàn kết dân tộc.