Chén son để cạnh mạn thuyền

Chén son chưa cạn, lời nguyền chưa phai

Em thương nhớ ai

Nhớ ai ra đứng đầu cầu?

Lược thưa biếng chải, gương tàu biếng soi

Cái sập đá huê bỏ vắng không ai ngồi

Buồng hương bỏ vắng, mướn người quay tơ

Nhớ ai ra ngẩn vào ngơ

Đêm khuya thức ngủ, ngày thưa tiếng cười? …

— Văn học dân gian Việt Nam
Đoạn ca dao trên là lời than thở, nỗi nhớ da diết của người con gái về chàng trai đã bội bạc lời thề nguyền. Nỗi nhớ ấy được thể hiện qua những hình ảnh sinh hoạt đời thường, gợi lên một bức tranh tình yêu buồn và đầy day dứt.

Giải nghĩa câu tục ngữ

Nghĩa đen

Chén son chưa cạn nhưng lời thề nguyện đã phai nhạt, minh chứng cho sự bội bạc. Cô gái vẫn thương nhớ người yêu, nhưng người yêu lại vô tâm. Những vật dụng sinh hoạt như lược, gương, sập đá, buồng hương đều bị bỏ không, thể hiện sự trống vắng, héo hon vì nhớ nhung.

Nghĩa bóng

Câu ca dao thể hiện nỗi buồn, sự thất vọng trong tình yêu khi lời thề nguyền không còn giá trị. Nó ngụ ý về sự thủy chung, son sắt trong tình yêu và phê phán những kẻ bạc tình, phụ nghĩa. Nỗi nhớ nhung khôn nguôi khiến cuộc sống trở nên vô nghĩa, mất đi niềm vui.

Nguồn gốc và Xuất xứ

Đoạn ca dao này có nguồn gốc sâu xa từ đời sống sinh hoạt và phong tục tập quán của người Việt xưa, đặc biệt là ở các làng quê. 'Chén son' tượng trưng cho lời thề nguyền, sự gắn kết trong tình yêu đôi lứa, thường được dùng trong các lễ dạm ngõ hoặc hôn lễ. Việc 'chén son chưa cạn, lời nguyền chưa phai' cho thấy lời thề còn mới, sự phản bội diễn ra quá nhanh chóng, gây ra sự đau đớn tột cùng. Cảnh 'lược thưa biếng chải, gương tàu biếng soi' là hình ảnh quen thuộc của người phụ nữ trong sinh hoạt hàng ngày, giờ đây vì đau khổ mà bỏ bê bản thân. 'Cái sập đá huê' hay 'buồng hương' là những vật dụng thể hiện sự sung túc, tình yêu nồng nàn, nhưng nay 'bỏ vắng không ai ngồi', 'bỏ vắng mướn người quay tơ' lại càng tô đậm nỗi cô đơn, trống trải. Hoàn cảnh ra đời có thể gắn liền với những câu chuyện tình yêu tan vỡ, sự bội ước của người con trai sau khi nhận sính lễ hoặc lời thề nguyện, khiến người con gái rơi vào cảnh cô đơn, héo hon vì nhớ nhung và tủi phận.

Ví dụ sử dụng thực tế

Ví dụ 1
"Khi nghe tin người yêu cũ đã có người mới ngay sau khi chia tay, cô gái ngậm ngùi nói: 'Chén son chưa cạn, lời nguyền chưa phai...'"
Phân tích: Cô gái dùng câu ca dao để diễn tả sự đau đớn, bất ngờ trước sự bội bạc nhanh chóng của người yêu. Hình ảnh 'chén son chưa cạn' nhấn mạnh sự vừa mới đây thôi còn thề non hẹn biển, nay đã vội vàng quên đi tất cả, thể hiện sự thất vọng sâu sắc.

Kết luận

Đoạn ca dao là tiếng lòng thổn thức của người phụ nữ trong tình yêu tan vỡ, thể hiện giá trị nhân văn sâu sắc về tình yêu và sự thủy chung. Nó để lại ấn tượng mạnh mẽ về nỗi buồn day dứt và sự phê phán nhẹ nhàng đối với thói bạc tình.
# Tình yêu đôi lứa # thề nguyền # cây hồng # Bắc Ninh # cái lược # Phù Lưu

Bài viết liên quan