Cheo leo núi đá xây thành

Đầu non mây trải, chen cành suối tuôn

Biển khơi, nước chẳng quên nguồn

Gành xa sóng vỗ tiếng luồn trong hoa

— Văn học dân gian Việt Nam
Câu ca dao "Cheo leo núi đá xây thành..." là một bức tranh thiên nhiên hùng vĩ, giàu sức gợi. Tác phẩm thể hiện vẻ đẹp lao động và ý chí kiên cường của con người Việt Nam trước khó khăn.

Giải nghĩa câu tục ngữ

Nghĩa đen

Hình ảnh những ngôi thành được xây dựng trên núi đá cheo leo, mây vờn quanh, suối chảy róc rách. Đồng thời, câu ca cũng nói về sự mãnh liệt của biển cả, dù xa xôi sóng vẫn vỗ về nguồn cội.

Nghĩa bóng

Câu ca ngụ ý về sự kiên cường, bền bỉ, không ngại gian khó để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Đồng thời, nó nhắc nhở con người luôn nhớ về cội nguồn, nơi sinh ra và nuôi dưỡng mình.

Nguồn gốc và Xuất xứ

Câu ca dao này ra đời trong bối cảnh lịch sử cha ông ta khai hoang, lập ấp, xây dựng và bảo vệ đất nước trên một địa hình hiểm trở. Việc xây thành trên núi đá thể hiện ý chí, sự khéo léo và tinh thần đoàn kết của người dân để chống lại thiên tai, giặc ngoại xâm. Hình ảnh "biển khơi nước chẳng quên nguồn" là lời nhắc nhở về đạo lý uống nước nhớ nguồn, một giá trị văn hóa cốt lõi trong tâm thức người Việt, luôn coi trọng sự gắn bó với quê hương, tổ tiên. Nó phản ánh kinh nghiệm sống và quan niệm về lẽ sống của người nông dân xưa về lòng thủy chung, son sắt.

Ví dụ sử dụng thực tế

Ví dụ 1
"Khi nói về một người xa quê lâu năm vẫn giữ gìn bản sắc văn hóa và luôn hướng về quê nhà, người ta thường trích dẫn "Biển khơi, nước chẳng quên nguồn"."
Phân tích: Câu này được dùng để ca ngợi lòng trung thủy, sự gắn bó với quê hương, cội nguồn của một người. Nó nhấn mạnh dù đi đâu, làm gì cũng không được quên đi gốc gác của mình, thể hiện đạo lý 'uống nước nhớ nguồn'.

Kết luận

Tác phẩm là sự kết hợp hài hòa giữa vẻ đẹp thiên nhiên và ý chí con người. Câu ca dao mang giá trị tư tưởng sâu sắc về lòng yêu nước, tinh thần dân tộc và đạo lý uống nước nhớ nguồn.
# Quê hương đất nước # sông núi

Bài viết liên quan