Nguồn gốc và Xuất xứ
Bài ca dao này có khả năng ra đời trong bối cảnh đời sống sông nước gắn liền với hoạt động nông nghiệp và thương mại đường thủy của người Việt xưa. Hình ảnh con thuyền, chiếc buồm, thủy triều, ghềnh thác là những yếu tố quen thuộc trong cuộc sống hàng ngày của họ. Việc đi lại, vận chuyển hàng hóa chủ yếu dựa vào sông ngòi, kênh rạch, đòi hỏi sự hiểu biết về thiên nhiên, thủy triều. "Nước thủy triều" và "nước rươi" (có thể hiểu là nước lên hoặc rút, hoặc sự thay đổi của dòng chảy) thể hiện sự biến đổi khó lường của dòng sông, tượng trưng cho những biến cố, thăng trầm trong cuộc sống. "Xuống ghềnh lên thác" là hình ảnh ẩn dụ cho những gian nan, vất vả, những thử thách cam go mà con người phải đối mặt. Hoàn cảnh "trót mang vào kiếp bềnh bồng" cho thấy sự chấp nhận, dấn thân vào một cuộc sống có nhiều bất trắc, phiêu dạt. Tuy nhiên, chính trong hoàn cảnh đó, tình yêu đôi lứa ("ta thương nhau") lại trở thành điểm tựa vững chắc, là động lực để vượt qua mọi khó khăn, "chờ cho sóng lặng, buồm xuôi, ta xuôi cùng".