Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu ca dao này thuộc thể loại "Ca dao dân ca", một thể loại trữ tình dân gian phổ biến trong văn hóa Việt Nam. Hoàn cảnh ra đời của nó gắn liền với đời sống lao động và sinh hoạt của người dân, đặc biệt là những người phụ nữ ở các làng quê. Hình ảnh "chim vịt ủ ê" vào buổi chiều tà gợi lên khung cảnh đồng quê yên ả nhưng cũng nhuốm màu buồn bã, phản ánh tâm trạng chung của những người nông dân sau một ngày làm việc vất vả hoặc khi đêm xuống. "Chiều chiều" là thời điểm chuyển giao ngày và đêm, thường mang đến cảm giác tĩnh lặng, đôi khi là cô đơn, đặc biệt với những người còn đang mong chờ hoặc lỡ làng trong chuyện tình cảm. "Chim vịt ủ ê" là cách nhân hóa để diễn tả sự buồn bã, mất vui. Trong bối cảnh xã hội xưa, vai trò của người phụ nữ thường gắn liền với gia đình và tình yêu, do đó những nỗi niềm, tâm sự về tình duyên thường được gửi gắm qua ca dao. Câu "Em không ở lại, em về anh đưa" cho thấy một mối quan hệ có thể đang gặp trục trặc, hoặc người con gái muốn được níu giữ, ở lại nhưng người yêu lại không có hành động đó, hoặc hoàn cảnh đưa đẩy họ phải xa nhau. Điều này phản ánh thực tế trong các mối quan hệ tình cảm thời xưa, nơi mà sự chủ động và lời tỏ bày đôi khi còn dè dặt, và sự ra đi hay ở lại phụ thuộc nhiều vào hoàn cảnh và sự quan tâm của đối phương.