Chiều chiều ngó ngược ngó xuôi

Ngó không thấy mẹ ngùi ngùi nhớ thương.

— Văn học dân gian Việt Nam
Câu ca dao 'Chiều chiều ngó ngược ngó xuôi / Ngó không thấy mẹ ngùi ngùi nhớ thương' là một lời than thở mộc mạc, thấm đẫm tình cảm gia đình. Lời ca thể hiện nỗi lòng da diết của người con xa xứ, luôn hướng về quê mẹ.

Giải nghĩa câu tục ngữ

Nghĩa đen

Vào mỗi buổi chiều, khi nhìn quanh quất khắp nơi, người con lại không thấy bóng dáng mẹ đâu. Nỗi vắng lặng, trống trải ấy khiến lòng con cảm thấy buồn bã, thương nhớ mẹ khôn nguôi.

Nghĩa bóng

Câu ca thể hiện sâu sắc tình mẫu tử thiêng liêng. Nó ngụ ý về sự cô đơn, lạc lõng của con người khi phải xa cách gia đình, đặc biệt là người mẹ. Nỗi nhớ thương còn là lời nhắc nhở về lòng hiếu thảo, biết ơn công ơn sinh thành.

Nguồn gốc và Xuất xứ

Câu ca dao này ra đời trong bối cảnh xã hội Việt Nam xưa, khi mà việc đi làm ăn xa, lập nghiệp nơi đất khách quê người là điều khá phổ biến, đặc biệt là nam giới. Người con, khi đã trưởng thành, thường phải rời xa vòng tay ấp ủ của mẹ để tìm kiếm kế sinh nhai, mưu cầu cuộc sống tốt đẹp hơn. Trong những buổi chiều tà ảm đạm, khi công việc đồng áng hay lao động đã tạm nghỉ, không gian trở nên tĩnh lặng, nỗi nhớ nhà, nhớ mẹ lại càng dâng trào. Hình ảnh 'ngó ngược ngó xuôi' không chỉ là hành động tìm kiếm hình bóng mẹ, mà còn là biểu hiện của sự tìm kiếm một sự chở che, ấm áp đã mất đi. Xã hội phong kiến với những ràng buộc về trách nhiệm với gia đình, dòng tộc cũng góp phần tạo nên tâm lý này. Câu ca dao phản ánh thực tế sinh hoạt, tâm lý của những người con xa xứ, đồng thời là lời gửi gắm tình cảm, mong ước được sum vầy.

Ví dụ sử dụng thực tế

Ví dụ 1
"Khi nghe tin bạn thân phải chuyển đi xa để học tập, tôi đã nói: 'Mai này con đi xa, chiều chiều ngó ngược ngó xuôi, ngó không thấy mẹ ngùi ngùi nhớ thương' để chia sẻ nỗi lòng với bạn."
Phân tích: Câu này được dùng để ví von, dự báo về nỗi nhớ mẹ, nhớ quê hương mà người bạn sắp đi sẽ cảm thấy khi phải xa nhà. Nó thể hiện sự đồng cảm, chia sẻ với những cảm xúc sắp tới của người bạn.

Kết luận

Câu ca dao là một áng thơ trữ tình giản dị mà sâu sắc, thể hiện tình cảm gia đình bền chặt. Giá trị tư tưởng của nó nằm ở việc đề cao công ơn sinh thành và lòng hiếu thảo, một đạo lý truyền thống của dân tộc Việt Nam.
# Tình cảm gia đình, bạn bè # chiều chiều # mẹ già

Bài viết liên quan