Chiều chiều ra đứng mà ngong

Cuốc cùn chộng rách đang dong ngược đồng

— Văn học dân gian Việt Nam
Câu ca "Chiều chiều ra đứng mà ngong / Cuốc cùn chộng rách đang dong ngược đồng" là một đoạn trích tiêu biểu trong kho tàng ca dao Việt Nam. Nó vẽ nên một bức tranh sinh động về cuộc sống nông thôn, thể hiện tâm trạng và nỗi niềm của người lao động.

Giải nghĩa câu tục ngữ

Nghĩa đen

Hình ảnh người phụ nữ "đứng mà ngong" (đứng trông ngóng) vào buổi chiều tà, khi nhìn thấy người chồng hoặc người thân "cuốc cùn chộng rách" (mặc quần áo cũ rách, tay cầm cuốc) đang đi làm đồng về. "Ngong" là động từ chỉ sự trông đợi, mong mỏi.

Nghĩa bóng

Câu ca thể hiện sự tần tảo, lam lũ của người nông dân, đặc biệt là người phụ nữ với gánh nặng gia đình. Nó còn ẩn chứa nỗi nhớ mong, tình nghĩa vợ chồng, sự đồng cảm với những vất vả, nhọc nhằn trong cuộc sống mưu sinh thời xưa.

Nguồn gốc và Xuất xứ

Câu ca dao này ra đời từ trong đời sống lao động, sinh hoạt của người nông dân Việt Nam xưa, gắn liền với nền nông nghiệp lúa nước. Hình ảnh "chiều chiều" là khoảnh khắc quen thuộc khi người nông dân kết thúc một ngày làm việc vất vả trên đồng ruộng. "Ngong" là hành động của người phụ nữ ở nhà, vừa làm việc nội trợ, vừa mong ngóng chồng con đi làm về. "Cuốc cùn chộng rách" là minh chứng cho cuộc sống còn nhiều khó khăn, thiếu thốn, phải chắt chiu từng mảnh áo, chiếc quần. Việc người chồng "dong" (thong thả, đôi khi mang cả sự mệt mỏi) "ngược đồng" cho thấy sự vất vả, gian truân của công việc đồng áng, vốn đòi hỏi sức lực và sự kiên trì. Câu ca phản ánh chân thực cái đói, cái nghèo, cái khổ của người nông dân trong xã hội phong kiến, nơi mà lao động cực nhọc nhưng thu nhập lại bấp bênh, phụ thuộc vào thiên nhiên.

Ví dụ sử dụng thực tế

Ví dụ 1
"Khi chồng đi làm về muộn, vợ có thể bâng khuâng nói "Chiều chiều tớ lại ra đứng mà ngong...""
Phân tích: Câu nói này được sử dụng để diễn tả tâm trạng mong ngóng, lo lắng của người vợ khi người chồng đi làm xa hoặc về muộn, gợi lại hình ảnh quen thuộc trong ca dao về sự trông đợi của người ở nhà.

Kết luận

Câu ca dao là một nét vẽ chân thực về bức tranh lao động và tình nghĩa trong cuộc sống nông thôn Việt Nam. Nó mang giá trị hiện thực sâu sắc, thể hiện sự đồng cảm với cuộc sống lam lũ và tôn vinh vẻ đẹp tâm hồn người phụ nữ.
# Quê hương đất nước

Bài viết liên quan