Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu ca dao này có nguồn gốc sâu xa từ đời sống nông nghiệp lúa nước truyền thống của người Việt. "Chim quyên ăn hột lúa nhe" gợi lên khung cảnh làng quê thanh bình vào mùa gặt, mùa thu hoạch. Việc chim quyên xuất hiện ăn lúa là một hình ảnh quen thuộc, gần gũi, đôi khi còn là dấu hiệu cho thấy lúa đã chín. Tuy nhiên, cái "nhe" ở đây có thể ám chỉ sự vơi đi một phần do chim ăn, hoặc đơn giản là cách nói lái, nói trại đi của dân gian để câu hát thêm phần du dương, dễ nhớ. "Chiếc ghe anh về" lại là biểu tượng cho sự di chuyển, kết nối giữa các vùng miền, đặc biệt là ở những nơi sông nước. Chiếc ghe không chỉ chở hàng hóa, nông sản mà còn chở cả người đi xa trở về, mang theo tin tức, tình cảm. Trong bối cảnh xưa, con đường thiên lý xa xôi, việc đi lại chủ yếu bằng đường thủy. Do đó, hình ảnh chiếc ghe trở về mang ý nghĩa đoàn tụ, hạnh phúc. Câu ca dao này có lẽ được ra đời trong bối cảnh người phụ nữ ở quê nhà tiễn chồng, người yêu đi làm ăn xa, hoặc đi biển, đi buôn bán, và họ ngày đêm trông ngóng, mong chờ ngày anh trở về.