Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu ca dao này ra đời trong bối cảnh xã hội Việt Nam xưa, khi mà giao thông, liên lạc còn nhiều hạn chế, việc đi xa là một điều vô cùng khó khăn và thường kéo dài. "Chợ Sài Gòn cẩn đá" và "Chợ Rạch Giá cẩn xi măng" không chỉ là địa danh mà còn là biểu tượng của những trung tâm kinh tế, văn hóa sầm uất, xa xôi so với những vùng quê. Việc xây dựng chợ bằng đá và xi măng là minh chứng cho sự phát triển của đô thị, sự khác biệt về kinh tế, văn hóa giữa thành thị và nông thôn. Người con trai, có thể là một thương nhân, một người lính, hoặc đơn giản là một người đi tìm kế sinh nhai, phải rời xa quê hương, người yêu để đến những vùng đất phồn hoa như Sài Gòn hay Rạch Giá. Nỗi nhớ quê nhà, nhớ người yêu đã trở thành nỗi niềm khắc khoải. Lời giã biệt "Giã em ở lại vuông tròn" thể hiện sự mong muốn người yêu ở nhà luôn giữ gìn sự thủy chung, trọn vẹn trong tình cảm. Còn câu "Anh về xứ sở, không còn ra vô" là lời nói đầy cay đắng và chua xót, ngụ ý rằng khi anh trở về quê hương, có lẽ cuộc tình này đã không còn nữa, hoặc anh đã có một cuộc sống mới, không thể tiếp tục mối quan hệ này.