Chừng nào cầu Quây nọ thôi quây

Thì qua với bậu mới dứt dây cương thường

— Văn học dân gian Việt Nam
Câu ca "Chừng nào cầu Quây nọ thôi quây thì qua với bậu mới dứt dây cương" là một lời thề non hẹn biển trong kho tàng ca dao dân ca Việt Nam. Lời thề này thể hiện tình yêu son sắt, bền chặt và đầy kiên nhẫn.

Giải nghĩa câu tục ngữ

Nghĩa đen

Nghĩa đen của câu ca là khi nào cây cầu làm bằng tre (cầu Quây) ngừng quay (chỉ sự không thể xảy ra, vì cầu tre không thể tự quay) thì người nói mới dứt bỏ mối tình với người mình yêu. Đây là một hình ảnh ẩn dụ về sự việc bất khả thi.

Nghĩa bóng

Hình ảnh "cầu Quây nọ thôi quây" tượng trưng cho một điều không bao giờ có thể xảy ra. Qua đó, người nói khẳng định tình yêu của mình với người thương là vĩnh cửu, bền chặt, không bao giờ thay đổi cho đến khi điều không thể xảy ra kia thành hiện thực.

Nguồn gốc và Xuất xứ

Câu ca dao này có nguồn gốc sâu xa từ đời sống lao động và tình cảm của người dân Việt Nam, đặc biệt là những vùng quê có sông ngòi chằng chịt hoặc các vùng dân tộc thiểu số thường sử dụng vật liệu tre, nứa để xây dựng cầu tạm qua sông, suối. Hình ảnh "cầu Quây" có thể ám chỉ một loại cầu tre, mây hoặc các vật liệu tự nhiên có tính mềm dẻo, dễ bị tác động bởi dòng nước hoặc gió mà "quay". Tuy nhiên, việc "cầu Quây thôi quây" là một trạng thái hoàn toàn phi logic, không thể xảy ra trong tự nhiên, bởi lẽ cầu, dù bằng vật liệu gì, khi đã được dựng lên thì sẽ đứng yên. Sự "quay" ở đây mang tính hình tượng cao, ám chỉ một sự biến đổi, lung lay, không vững chắc. Trong bối cảnh văn hóa Việt Nam xưa, lời thề thường gắn liền với những điều kiện khó khăn, bất khả thi để thể hiện sự chân thành tuyệt đối. Việc đặt lời thề vào một sự kiện "cầu Quây thôi quây" nhằm nhấn mạnh rằng chỉ khi nào một điều không tưởng xảy ra thì tình yêu mới chấm dứt, qua đó khẳng định sự chung thủy, son sắt của người nói. Nó phản ánh ước vọng về một tình yêu bền vững, vượt qua mọi thử thách của thời gian và hoàn cảnh, một giá trị đạo đức được trân trọng trong cộng đồng.

Ví dụ sử dụng thực tế

Ví dụ 1
"Khi hai người yêu nhau xa cách, một người nói với người kia: "Em cứ yên tâm, chừng nào cầu Quây nọ thôi quây thì anh mới quên em.""
Phân tích: Người nói dùng câu ca dao để khẳng định tình yêu vĩnh cửu của mình. Bằng cách ví tình yêu với sự việc không thể xảy ra ('cầu Quây thôi quây'), người nói muốn thể hiện rằng mình sẽ không bao giờ thay lòng đổi dạ, tình yêu sẽ mãi bền chặt như lời thề son sắt.

Kết luận

Câu ca dao "Chừng nào cầu Quây nọ thôi quây thì qua với bậu mới dứt dây cương" là minh chứng cho sự sáng tạo ngôn ngữ và chiều sâu tâm hồn của người Việt. Nó đề cao giá trị của tình yêu chung thủy, son sắt và bền chặt theo thời gian.

Bài viết liên quan