Cục đá lăn nghiêng lăn ngửa

Tôi giơ tay tôi sửa cho nó lăn đứng

Tôi coi không xứng, tôi sửa cho nó lăn dẹp

Tôi thấy không đẹp, tôi sửa cho nó lăn tròn

Ô này mình ơi!

Giận thời nói vậy, chớ dạ anh còn thương em.

— Văn học dân gian Việt Nam
Tác phẩm "Cục đá lăn nghiêng lăn ngửa" là một câu ca dao dân ca Việt Nam, thể hiện tâm tư tình cảm của người lao động, đặc biệt là trong tình yêu đôi lứa. Câu ca dao mộc mạc nhưng chứa đựng nhiều tầng nghĩa sâu sắc.

Giải nghĩa câu tục ngữ

Nghĩa đen

Câu ca dao miêu tả hành động cố gắng sửa lại một cục đá bị lăn nghiêng, lăn ngửa cho nó đứng thẳng, rồi lại sửa cho nó lăn dẹp, lăn tròn. Các hành động này đều xuất phát từ mong muốn làm cho cục đá đẹp và ngay ngắn hơn.

Nghĩa bóng

Hành động sửa cục đá tượng trưng cho sự quan tâm, chăm sóc, vun vén cho tình yêu. Dù có những lúc giận hờn, trách móc ("giận thời nói vậy"), người nói vẫn luôn yêu thương, muốn điều tốt đẹp nhất cho người mình yêu ("chớ dạ anh còn thương em").

Nguồn gốc và Xuất xứ

Câu ca dao này có nguồn gốc sâu xa từ đời sống lao động và sinh hoạt của người nông dân Việt Nam xưa. Việc đồng áng, canh tác nông nghiệp thường gắn liền với những tảng đá, sỏi lớn trên ruộng đất. Khi làm đất, người nông dân thường phải di chuyển, sắp xếp lại những cục đá này để thuận tiện cho việc cày cấy. Hành động "sửa cục đá" là một hình ảnh quen thuộc, gần gũi trong đời sống thực tiễn. Bên cạnh đó, trong tình yêu đôi lứa thời xưa, các mối quan hệ thường mang tính chất chân thành, mộc mạc. Những lời trách móc, giận hờn đôi khi chỉ là biểu hiện nhất thời của tình cảm, còn sâu thẳm bên trong vẫn là sự yêu thương và mong muốn gắn bó lâu dài. Câu ca dao này đã chắt lọc những trải nghiệm thực tế đó, gửi gắm tâm tư tình cảm về sự vun đắp, gìn giữ tình yêu thương qua những hình ảnh giản dị, đời thường.

Ví dụ sử dụng thực tế

Ví dụ 1
"Khi hai người yêu nhau đang giận dỗi, một người nói: "Em giận thời nói vậy, chớ dạ anh còn thương em.""
Phân tích: Người nói dùng câu ca dao này để xoa dịu, thể hiện rằng dù có những lời nói hay hành động thể hiện sự giận dỗi nhất thời, nhưng tình cảm yêu thương sâu sắc bên trong vẫn còn nguyên vẹn và không thay đổi.

Kết luận

Câu ca dao "Cục đá lăn nghiêng lăn ngửa" mang giá trị nghệ thuật độc đáo với lối nói ẩn dụ, hình ảnh sinh động. Nó thể hiện tình yêu chân thành, sâu sắc và sự bao dung trong tình yêu đôi lứa của người Việt xưa.
# Tình yêu đôi lứa # thương # giận

Bài viết liên quan