Đào lý một cành, tơ trúc phím loan,

Ban tối hôm qua, nguyệt lặn, bóng ông sao tàn.

Đêm khuya thanh vắng khách hồng nhan lững lờ.

Cây xanh thì lá cũng xanh,

Đã trót vin nhành thì hái lấy hoa.

Cung đàn tỳ bà ai khéo gảy tang tình, tính tang,

Long ngâm hổ đối, cái cống xang hồ, cái hồ xừ xang

Anh thương cô nàng như lá đài bi,

Ngày thì dãi nắng, đêm thì dầm sương.

Tác phẩm dân gian "Đào lý một cành, tơ trúc phím loan" là một bài ca dao trữ tình sâu lắng, thể hiện tâm tư tình cảm của con người. Bài ca dao sử dụng hình ảnh thiên nhiên tươi đẹp để gửi gắm những thông điệp ý nghĩa.

Bài ca dao này có khả năng ra đời trong bối cảnh xã hội phong kiến, khi mà việc hôn nhân thường do cha mẹ sắp đặt, ít có sự tự do lựa chọn. Tuy nhiên, nó cũng phản ánh nét đẹp trong văn hóa giao duyên của người Việt xưa, nơi các chàng trai, cô gái có thể gặp gỡ, tìm hiểu nhau. Hình ảnh "đào lý", "tơ trúc" là những biểu tượng quen thuộc trong thơ ca, gợi lên vẻ đẹp thanh tao, quý phái. "Vin nhành hái hoa" là một hành động ẩn dụ cho việc nắm bắt cơ hội trong tình yêu hoặc trong cuộc sống. "Long ngâm hổ đối" và những âm thanh "tang tình, tính tang" mang tính tượng thanh, gợi không khí nhộn nhịp, say đắm của một buổi gặp gỡ, hoặc sự réo rắt, trữ tình của tiếng đàn. "Lá đài bi" là một hình ảnh so sánh độc đáo, thể hiện tình cảm sâu đậm, sự gắn bó thủy chung của người con trai dành cho người con gái mà anh thương.

Bài ca dao "Đào lý một cành" là một nét đẹp trong kho tàng văn học dân gian Việt Nam. Nó không chỉ có giá trị nghệ thuật bởi ngôn từ giàu hình ảnh, nhạc điệu mà còn mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc về sự trân trọng và nắm bắt cơ hội trong cuộc sống.