Đất này đất tổ đất tiên

Đất này chồng vợ bỏ tiền ra mua

Bây giờ Nhật, Pháp kéo hùa

Chiếm trồng đay lạc, ức chưa hỡi trời

Đây là một câu ca dao thể hiện lòng yêu nước sâu sắc, phản ánh nỗi đau của người dân khi quê hương bị xâm lược. Bài ca dao mang âm hưởng bi tráng, chất chứa sự căm giận và oán thán trước cảnh đất đai bị chiếm đoạt.

Câu ca dao này ra đời trong bối cảnh lịch sử Việt Nam cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20, khi đất nước rơi vào ách đô hộ của thực dân Pháp và sau đó là sự hiện diện của phát xít Nhật. Dưới ách thống trị tàn bạo, người dân Việt Nam phải chịu đựng nhiều áp bức, bóc lột nặng nề. Chính quyền thực dân và phát xít Nhật đã tiến hành khai thác tài nguyên một cách trắng trợn, biến đất đai màu mỡ của nhân dân thành đồn điền trồng cây công nghiệp phục vụ cho nhu cầu của chúng, như đay, lạc, cao su thay vì trồng lúa, hoa màu để nuôi sống dân tộc. Câu ca dao là tiếng lòng của người dân cày, những người gắn bó máu thịt với mảnh đất quê hương, nay phải chứng kiến cảnh đất đai bị chiếm đoạt, bị biến thành nơi phục vụ cho kẻ ngoại bang. "Đất tổ đất tiên" là cách gọi thiêng liêng, thể hiện sự trân quý, gắn bó sâu nặng với quê hương. "Chồng vợ bỏ tiền ra mua" cho thấy sự gian lao, vất vả mà ông cha đã bỏ ra để khai phá, gây dựng nên mảnh đất này. Còn việc "Nhật, Pháp kéo hùa chiếm trồng đay lạc" là nỗi đau, sự phẫn uất tột cùng khi đất đai thiêng liêng bị giặc ngoại xâm xâm chiếm và khai thác một cách vô nhân đạo, gây tổn hại nghiêm trọng đến đời sống và tương lai của dân tộc.

Đây là một lời tố cáo mạnh mẽ tội ác của kẻ xâm lược, thể hiện tinh thần yêu nước, tự hào dân tộc và ý chí quật cường. Câu ca dao còn mang giá trị nghệ thuật sâu sắc với ngôn từ giản dị, hình ảnh chân thực, giàu sức lay động lòng người.