Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu ca dao này thuộc thể loại "Ca dao dân ca", một thể loại văn học dân gian quen thuộc của Việt Nam. Nó phản ánh sâu sắc quan niệm "trồng người" của ông cha ta từ bao đời. Thời xưa, khi nền kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp, việc học hành, khoa cử là con đường quan trọng để thay đổi số phận. Tuy nhiên, không phải ai cũng có điều kiện đến trường. Do đó, câu ca dao như một lời nhắc nhở, một phương châm sống để giáo dục con cái, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc học ngay từ thuở ấu thơ. "Tiểu sinh" là chỉ giai đoạn còn nhỏ, mới bắt đầu đi học. "Gần thầy gần bạn" là môi trường học đường lý tưởng, nơi trẻ được tiếp thu tri thức và rèn luyện kỹ năng xã hội. "Cách vật trí tri" là phương pháp luận khoa học, đề cao việc quan sát, tìm hiểu bản chất sự vật để có tri thức đúng đắn, "văn chương chữ nghĩa" là tri thức, văn hóa. "Nghề gì cũng thông" ý chỉ khi có nền tảng kiến thức vững chắc, con người có thể thích ứng và thành công trong bất kỳ lĩnh vực nào.