Đêm đêm khêu ngọn đèn loan

Nhớ chàng quân tử thở than mấy lời

Mong chàng chẳng thấy chàng ôi!

Thiếp tôi trằn trọc vội dời chân ra

Nhác trông lên, trăng đã xế tà

Đêm hôm khuya khoắt con gà đã gáy sang canh

Mong anh mà chẳng thấy anh

Thiếp tôi buồn bã khêu quanh ngọn đèn

— Văn học dân gian Việt Nam
Tác phẩm "Đêm đêm khêu ngọn đèn loan" là một bài ca dao trữ tình sâu lắng, thể hiện nỗi nhớ thương da diết của người phụ nữ đối với người yêu xa. Lời ca như tiếng lòng thổn thức, lay động người nghe bởi sự chân thành và mãnh liệt.

Giải nghĩa câu tục ngữ

Nghĩa đen

Bài ca dao miêu tả cảnh người phụ nữ thức khuya, tự mình thắp đèn để nguôi ngoai nỗi nhớ. Nàng thao thức, bồn chồn, nhìn lên trời rồi lại nghe tiếng gà gáy báo hiệu đêm đã khuya nhưng bóng dáng người thương vẫn biệt tăm.

Nghĩa bóng

Câu ca dao ẩn dụ cho sự mong chờ, nỗi nhớ dai dẳng không nguôi. Nó thể hiện khát vọng về tình yêu đôi lứa, sự gắn kết và mong muốn đoàn tụ, đồng thời cho thấy vẻ đẹp của tình thủy chung son sắt.

Nguồn gốc và Xuất xứ

Bài ca dao này ra đời trong bối cảnh xã hội phong kiến xưa, khi mà chiến tranh, loạn lạc hoặc những ràng buộc về địa vị xã hội, gia đình thường xuyên chia cắt những đôi lứa yêu nhau. Người phụ nữ Việt Nam thời bấy giờ thường ở nhà nội trợ, chăm lo gia đình và chờ đợi người chồng, người yêu đi xa trở về. Họ gửi gắm tâm tư, tình cảm của mình vào những lời ca, tiếng hát. Việc thắp đèn "đèn loan" là một hình ảnh quen thuộc trong đời sống sinh hoạt xưa, nó vừa là vật dụng chiếu sáng ban đêm, vừa mang ý nghĩa tượng trưng cho tình yêu, sự gắn bó. Nỗi nhớ thương da diết, sự trằn trọc không ngủ được, tiếng gà gáy canh khuya... tất cả những yếu tố này góp phần khắc họa một bức tranh chân thực về cuộc sống của những người phụ nữ nơi hậu phương, những người ngày đêm ngóng trông người thương trở về.

Ví dụ sử dụng thực tế

Ví dụ 1
"Khi một người bạn trai đi công tác xa, cô gái nhắn tin cho bạn gái: "Tớ cũng chỉ biết thức đêm khêu đèn nhớ cậu thôi vậy""
Phân tích: Câu nói được dùng để diễn tả nỗi nhớ nhung, sự mong chờ người yêu xa trở về, tương tự như tâm trạng của người phụ nữ trong bài ca dao. Nó thể hiện sự đồng cảm và chia sẻ nỗi lòng.

Kết luận

Bài ca dao "Đêm đêm khêu ngọn đèn loan" là một minh chứng cho sức sống mãnh liệt của ca dao Việt Nam. Nó không chỉ là lời ca tiếng hát mà còn là bức tranh tâm hồn đầy xúc động, khắc họa vẻ đẹp của tình yêu và nỗi nhớ trong văn hóa dân gian.
# Tình yêu đôi lứa # ngọn đèn # đèn loan # trăng # tương tư # trằn trọc

Bài viết liên quan