Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu ca dao này rất có thể bắt nguồn từ đời sống lao động và tình cảm của người nông dân Việt Nam xưa, đặc biệt là trong giai đoạn yêu đương chưa được tự do. "Lận đận với nàng" không chỉ đơn thuần là sự vất vả trong việc theo đuổi tình yêu mà còn phản ánh những gian nan, thử thách trong việc chinh phục trái tim người mình yêu. Thời xưa, việc tìm hiểu, yêu đương thường diễn ra trong vòng bí mật, có nhiều rào cản từ gia đình, lễ giáo. Chàng trai phải tốn rất nhiều công sức, thậm chí là nhiều năm trời "lận đận" để có thể đến được với người mình yêu. Cảnh "đêm khuya chong ngọn đèn tàn" gợi lên hình ảnh người con trai thao thức, trằn trọc, suy tư trong đêm tối, bên ngọn đèn dầu leo lét như chính ngọn lửa tình cảm và hy vọng mong manh của anh ta. Nó cũng có thể ám chỉ việc thức khuya học tập, làm lụng để gây dựng sự nghiệp, mong muốn có đủ tư cách để cưới vợ, nhưng rồi nhận ra sự vất vả ấy chưa chắc đã mang lại thành công như mong đợi, hoặc có thể là sự tiếc nuối vì đã dành quá nhiều thời gian tuổi trẻ cho một tình yêu không thành.