Đêm năm canh mơ màng bóng ngọc,

Ngày sáu khắc nhớ dạng thương thầm.

Nào ai nhắc tới người bạn tri âm

Lá gan em khô từng chặng, ruột đau ngầm từng khi.

— Văn học dân gian Việt Nam
Đoạn ca dao diễn tả nỗi nhớ thương da diết, khắc khoải của người con gái đối với người yêu. Lời ca chân thành, mộc mạc nhưng thấm đẫm tình cảm, thể hiện tâm trạng cô đơn, mong chờ.

Giải nghĩa câu tục ngữ

Nghĩa đen

Trải qua những đêm dài mơ màng về bóng hình người yêu, và suốt cả ngày dài luôn thương nhớ thầm kín. Khi không có ai nhắc đến, nỗi lòng càng thêm buồn bã, lòng khô héo và ruột quặn đau.

Nghĩa bóng

Câu ca thể hiện nỗi nhớ nhung sâu đậm, triền miên của người yêu xa. Nó ngụ ý về sự chung thủy, nỗi đau của sự chờ đợi và khát vọng đoàn tụ, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thấu hiểu, sẻ chia trong tình yêu.

Nguồn gốc và Xuất xứ

Đoạn ca dao này có khả năng ra đời trong bối cảnh xã hội phong kiến xưa, khi mà tình yêu đôi lứa thường gặp nhiều trắc trở do lễ giáo, sự ngăn cản của gia đình hoặc do hoàn cảnh ly tán. Người con gái thường phải giấu kín tình cảm của mình, chỉ dám bộc lộ qua những lời ca, tiếng hát. "Đêm năm canh" và "ngày sáu khắc" là cách đếm thời gian theo cổ truyền, thể hiện sự kéo dài, lê thê của nỗi nhớ. "Bóng ngọc", "dạng thương" là những hình ảnh ẩn dụ tinh tế để chỉ người yêu. "Người bạn tri âm" nói lên khát vọng tìm được người đồng điệu, thấu hiểu lòng mình. "Lá gan em khô từng chặng, ruột đau ngầm từng khi" là cách diễn tả nỗi đau tinh thần, sự hao tổn sức lực vì tương tư, một biểu hiện thường thấy trong văn hóa dân gian khi nói về tình yêu sâu nặng.

Ví dụ sử dụng thực tế

Ví dụ 1
"Sau khi chia tay người yêu để đi học xa, cô gái thường ngân nga câu hát này."
Phân tích: Câu ca dao được dùng để diễn tả tâm trạng nhớ nhung, mong chờ người yêu trở về của cô gái. Nó thể hiện nỗi đau âm ỉ khi yêu xa và sự khao khát có một người tri âm, thấu hiểu nỗi lòng mình.

Kết luận

Đoạn ca dao là một minh chứng cho vẻ đẹp của ca dao dân ca Việt Nam, với khả năng diễn tả tinh tế mọi cung bậc cảm xúc. Nó đề cao giá trị của tình yêu chân thành và sự thấu hiểu trong cuộc sống.
# Tình yêu đôi lứa # hò mái nhì

Bài viết liên quan