Đêm nay trăng sáng như gương

Ngoài đồng giọng hát, trong mương tiếng cười

Hò lơ giọng hát càng tươi

Nước tung trắng xóa, người người tát lên

Hò lơ, ta kéo càng bền

Cất cao điệu hát, nước lên mương tràn

— Văn học dân gian Việt Nam
Câu ca dao "Đêm nay trăng sáng như gương" là một bức tranh sinh động về cảnh lao động và không khí vui tươi của người nông dân trong đêm. Tác phẩm thể hiện tinh thần lạc quan, yêu đời và gắn bó với công việc đồng áng.

Giải nghĩa câu tục ngữ

Nghĩa đen

Trời đêm trăng sáng, cảnh vật ven mương ngoài đồng hiện lên rõ nét. Mọi người cùng nhau xuống mương tát nước, tiếng hát tiếng cười vang vọng khắp nơi. Điệu hát "hò lơ" càng làm tăng thêm sự hứng khởi cho công việc.

Nghĩa bóng

Câu ca dao không chỉ miêu tả cảnh tát nước mà còn ngụ ý về sự đoàn kết, tinh thần hăng say lao động tập thể. Tiếng hát hòa cùng nhịp tát nước thể hiện sự gắn bó giữa con người với lao động, biến công việc vất vả thành niềm vui.

Nguồn gốc và Xuất xứ

Câu ca dao này ra đời trong bối cảnh nền nông nghiệp lúa nước truyền thống của Việt Nam, nơi việc thủy lợi, đặc biệt là tát nước, đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong sản xuất. Hoạt động tát nước thường diễn ra vào ban đêm hoặc sáng sớm để tránh cái nắng gắt, tận dụng ánh trăng và không khí mát mẻ. Đây là công việc đòi hỏi sự khéo léo, sức khỏe và trên hết là sự phối hợp nhịp nhàng, đông đảo của nhiều người. Chính trong những buổi lao động tập thể như vậy, để quên đi mệt nhọc, tăng thêm khí thế, con người ta thường cất lên những câu hát đối đáp, những điệu hò, câu ca. Điệu "hò lơ" trong câu ca dao có thể là một trong những làn điệu dân ca quen thuộc, được sử dụng trong các hoạt động lao động, sinh hoạt cộng đồng ở một số vùng miền nông thôn, đặc biệt là các tỉnh thuộc đồng bằng sông Hồng và Bắc Trung Bộ.

Ví dụ sử dụng thực tế

Ví dụ 1
"Khi cả làng cùng nhau ra đồng tát nước chống hạn, ai cũng vui vẻ, hăng say."
Phân tích: Câu ca dao này được dùng để miêu tả không khí lao động tập thể hăng say, vui vẻ trong buổi tát nước chống hạn, tương tự như khung cảnh trong câu ca dao xưa.

Kết luận

Câu ca dao "Đêm nay trăng sáng như gương" là một di sản quý báu của văn học dân gian, thể hiện vẻ đẹp tâm hồn người lao động Việt Nam. Nó ca ngợi tinh thần đoàn kết, tình yêu lao động và ý chí vượt khó.
# Lao động sản xuất # tát nước # việc nhà nông

Bài viết liên quan

Ví dù theo lái xuống tàu

Thì em mới biết cá gầu có gai

Con bơn, con nhệch là hai

Con còng, con ghẹ, nó tài đào hang

Kể rằng cá đuối bơi ngang

Cái đuôi có điện ra đàng làm cao

Lại tăm con cá đuối sao

Nước lên cả nước gặp ngay cá ngần

Biển sâu lại có chướng ngầm

Cá ăn nó lượn ba lần nó ra

Cá Ông thì ở bể xa

Lưỡng long chầu nguyệt có ngà đôi bên

Lần đầu xuống bến xuống thuyền

Sao mà em biết nhãn tiền cá Ông

Ví dù em có sang sông

Thì em mới biết cá Ông chầu đền

Kể từ mặt biển kể lên

Chim, thu, nhụ, đé, vược hên nhất đời

Cá he ngậm nước bao giờ

Mà em dám nói đổ ngờ cá he

Kể cả con cá mòi he

Xương dăm vẫn mặc cứ le cho vào

Kể từ con cá chuồn hoa

Nó nhảy một cái qua ba lần thuyền

Kể từ con cá đối đen

Bắt được đi bán lấy tiền ăn chơi

Dưới bể có cả đồi mồi

Có con lợn bể nó bơi cả ngày

Kể cả con cá mó tày

Vàng xanh cả vẩy cả vây cũng mừng

Kể cả con mực, con nhưng

Cứ cầm cho chặt lưới thừng không buông

Con mực nhuộm đục cả luồng

Đón đuôi thả lưới mà buông đến cùng

Cá mập bơi lội vẫy vùng

Khoanh tay vược lộn ở vùng bể Đông

Kể từ cá mú, cá song

Cá nhung, cá cúng, cá hồng Áng Gai

Cá sông kể cũng rất tài

Cá mè, cá chép, ở khe ngọn nguồn

Trở giời nó mới lượn lên

Ví dù em ở đồng trên gần nguồn

Thì em mới biết nguồn cơn

Thì em mới biết cá rô, trê đồng

Bây giờ em chưa có chồng

Làm gì em biết thuộc lòng cá chim?

Bài ca dao là một bức tranh sinh động về thế giới các loài cá và sinh vật biển, được thể hiện qua lời của một cô gái. Bài ca dao sử dụng hình ảnh phong phú để n...

# Quê hương đất nước # Lao động sản xuất # Khác # đánh cá # Quảng Ninh

Em đây chính thực anh hùng

Em đi chắn lưới ở vùng Vạn Hoa

Chắn từ Cái Rồng mà ra

Chắn đến Xà Kẹp chắn qua Bãi Dài

Cái Bàn chắn từ Hòn Hai

Chắn sang Cây Khế, Cái Đài hai hôm

Vụng Đài thấp nước bồn chồn

Cửa Mô sóng vỗ đầu cồn lao xao

Rồi ra ta sẽ chèo vào

Lò Vôi chốn ấy ta vào chắn chơi

Sau thì ta sẽ nghỉ ngơi

Ta chèo vào phố đậu chơi mấy ngày

Chắn quanh cái khúc sông này

Chỗ nào thấp nước ta nay làm chuồng

Em đây ngỏ thực anh tường

Để anh biết thực mọi đường chắn đăng.

Đây là một đoạn trích ca dao dân ca Việt Nam, thể hiện hình ảnh người phụ nữ mạnh mẽ, đảm đang và có ý chí trong lao động, giữ gìn cuộc sống.

# Quê hương đất nước # Lao động sản xuất # Vạn Đồn # đánh cá # Quảng Ninh