Nguồn gốc và Xuất xứ
Tác phẩm này thuộc thể loại ca dao, một thể loại dân ca trữ tình dân gian Việt Nam, thường được sáng tác và truyền miệng trong cộng đồng. Hoàn cảnh ra đời của nó gắn liền với cuộc sống lao động và sinh hoạt của người dân quê, đặc biệt là những người phụ nữ hoặc những người có thân phận nhỏ bé trong xã hội xưa. Họ thường trải qua những đêm dài cô quạnh, vất vả mưu sinh hoặc chờ đợi tin tức. Cảnh đêm khuya, ngọn đèn dầu leo lét, bóng của chính mình trên vách tường là những hình ảnh quen thuộc, gợi lên nỗi niềm tâm sự. "Khách tri âm" là người bạn tâm giao, tri kỷ. Trong bối cảnh xã hội phong kiến, việc tìm được một người thực sự thấu hiểu, chia sẻ là điều không dễ dàng, nhất là với những người có hoàn cảnh éo le. "Hoa thiên lý" tuy có hương thơm nhưng trong đêm vắng lại âm thầm cắm rễ, cũng như nỗi lòng người con gái hay người lao động không được ai ngó ngàng, chia sẻ. "Rót đọi dầu đầy" vừa là hành động thực tế, vừa là ẩn dụ cho việc dốc hết tâm sự, nỗi lòng. "Bóng rày chẳng thương" thể hiện sự tuyệt vọng khi ngay cả chính bản thân mình cũng cảm thấy cô đơn, không thể tự an ủi. Bài ca dao ra đời từ chính thực tiễn đời sống, từ những trải nghiệm cá nhân, được cộng đồng cảm thông và lưu truyền.