Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu ca dao này ra đời trong bối cảnh xã hội Việt Nam xưa, nơi mà các mối quan hệ tình cảm nam nữ thường chịu sự chi phối của lễ giáo, phong tục. Người con gái thường e ấp, kín đáo trong tình yêu, việc bày tỏ tình cảm hay mong muốn về một mối quan hệ nghiêm túc cần có sự khéo léo, tế nhị. Hình ảnh "đèn mù u khi lu khi tắt" gợi lên sự bất an, không chắc chắn, phản ánh tâm trạng lo lắng của người con gái khi yêu một người hay thay đổi. "Đèn cầu sắt khi đỏ khi xanh" có thể liên hệ đến những tín hiệu trong cuộc sống, hoặc sự lưỡng lự, không kiên định trong tình cảm. "Gái ngoan thì chọn trai lành" là lời khẳng định giá trị đạo đức, phẩm hạnh của người phụ nữ trong quan niệm xưa, đồng thời thể hiện sự tự tin, đề cao bản thân, mong muốn được đền đáp xứng đáng bằng một người bạn đời chân chính, có đạo đức. Hoàn cảnh ra đời của câu ca dao gắn liền với tục ngữ, ca dao về tình yêu, hôn nhân, thể hiện ước vọng về hạnh phúc lứa đôi bền vững, thủy chung trong đời sống nông nghiệp, với những đặc trưng văn hóa làng xã.