Đố anh con rết mấy chân,

Cầu ô mấy nhịp, chợ Dinh mấy người

Chợ Dinh bán nón quan hai,

Bán tua quan mốt, bộ quai năm tiền,

Năm tiền một giạ đỗ xanh,

Một cân đường cát, đưa anh lên đường.

– Thôi thôi đường cát làm chi

Đỗ xanh làm gì, có ngãi thì thôi.

Câu đố "Đố anh con rết mấy chân..." là một làn điệu ca dao dân ca độc đáo, thể hiện trí tuệ và sự tinh tế trong giao tiếp ứng xử của người Việt xưa. Lời ca vừa mang tính thử thách, vừa ẩn chứa những thông điệp sâu sắc về tình yêu đôi lứa.

Câu ca dao này ra đời trong bối cảnh xã hội Việt Nam truyền thống, nơi mà các mối quan hệ nam nữ thường chịu sự ràng buộc của lễ giáo, ít có cơ hội bộc lộ tình cảm trực tiếp. Đặc biệt, trong các cuộc gặp gỡ, giao duyên giữa các chàng trai, cô gái, việc sử dụng câu đố hoặc những lời lẽ bóng gió là một nét văn hóa phổ biến. Người xưa thường dùng những câu hỏi "hóc búa" hoặc những hình ảnh quen thuộc trong đời sống sinh hoạt hàng ngày (như con rết, cây cầu, khu chợ) để làm thử thách. Cụ thể, hình ảnh "chợ Dinh bán nón quan hai, bán tua quan mốt, bộ quai năm tiền, năm tiền một giạ đỗ xanh, một cân đường cát" gợi lên hình ảnh một khu chợ sầm uất, nơi người ta mua bán những vật dụng cần thiết cho cuộc sống và cho cả những dịp quan trọng. Tuy nhiên, việc đố về "con rết mấy chân" lại là một yếu tố không thể đếm xuể, thể hiện sự "vô lý" trong câu đố. Điều này cho thấy sự khéo léo của người ra câu đố, họ không chỉ muốn thử tài mà còn muốn gửi gắm một thông điệp ý nhị. "Đưa anh lên đường" ở đây có thể hiểu là tiễn anh đi xa hoặc là một lời hẹn ước về tương lai. Phản ứng "Thôi thôi đường cát làm chi... có ngãi thì thôi" cho thấy người nghe đã hiểu được ý tứ sâu xa, rằng tình cảm chân thành mới là điều quan trọng nhất, chứ không phải những vật chất hay lời hứa suông.

Câu ca dao không chỉ là một trò chơi ngôn từ dí dỏm mà còn là minh chứng cho nghệ thuật giao tiếp tinh tế, đề cao giá trị của tình yêu chân thành. Nó cho thấy sự sáng tạo trong văn học dân gian, biết gửi gắm những bài học đạo lý sâu sắc qua hình thức giản dị, gần gũi.