Đồ Bàn trống đã sang canh

Nhất vương, nhị đế lừng danh một thời.

Câu ca dao "Đồ Bàn trống đã sang canh / Nhất vương, nhị đế lừng danh một thời" là một lời than thở, tiếc nuối về sự suy tàn của triều đại xưa, gợi nhắc về quá khứ huy hoàng nhưng đã lụi tàn.

Câu ca dao này gắn liền với lịch sử của thành Đồ Bàn (nay là Quy Nhơn, Bình Định), kinh đô của vương quốc Champa và sau đó là kinh đô của nhà Tây Sơn. Tiếng trống Đồ Bàn được hình dung như tiếng vọng từ quá khứ, đánh thức những ký ức về các triều đại từng làm rạng danh nơi đây. Cụm từ "nhất vương, nhị đế" có thể ám chỉ các vị vua nổi tiếng trong lịch sử Champa hoặc các bậc đế vương lừng lẫy như Vua Quang Trung (nhà Tây Sơn) – người đã nhiều lần đánh bại quân Xiêm, Thanh xâm lược và đóng đô tại đây. Hoàn cảnh ra đời của câu ca dao có lẽ là khi nhân dân nhìn vào tàn tích thành quách xưa, hoặc khi một triều đại suy yếu, đối mặt với sự sụp đổ, lòng người hoài niệm về những ngày vinh quang đã qua, với những vị vua anh minh, tài giỏi làm nên nghiệp lớn, để rồi cảm thán về sự đổi thay của lịch sử.

Câu ca dao là một áng thơ cô đọng, giàu hình ảnh và cảm xúc. Nó không chỉ ghi lại dấu ấn lịch sử mà còn gửi gắm triết lý sâu sắc về sự vô thường, khuyên con người nhìn nhận lại quá khứ để sống tốt hơn cho hiện tại và tương lai.