Đò đưa một chuyến ba tiền

Bớ cô bán bột xuống thuyền tôi đưa

— Văn học dân gian Việt Nam
Câu ca dao "Đò đưa một chuyến ba tiền/Bớ cô bán bột xuống thuyền tôi đưa" là một lời mời chài, một lời tỏ tình mộc mạc, chân thành của người con trai chài lưới với cô gái bán bột. Nó phản ánh nét đẹp trong tình yêu đôi lứa thuở xưa.

Giải nghĩa câu tục ngữ

Nghĩa đen

Nghĩa đen của câu ca dao là một chàng trai làm nghề chài lưới mời một cô gái bán bột đi đò. Chuyến đò này có giá ba đồng tiền công. Lời mời mang tính giao dịch, nhưng ẩn chứa nhiều điều hơn thế.

Nghĩa bóng

Nghĩa bóng, đây là lời tỏ tình, lời mời gọi yêu thương của người con trai dành cho cô gái. "Ba tiền" không chỉ là giá tiền công đò, mà còn có thể ngụ ý về sự chân thành, muốn vun đắp một mối quan hệ lâu dài. Câu ca thể hiện tình cảm trong sáng, giản dị.

Nguồn gốc và Xuất xứ

Câu ca dao này có nguồn gốc sâu xa từ đời sống sinh hoạt của người dân Việt Nam thời xưa, đặc biệt là những vùng sông nước, có hoạt động buôn bán, trao đổi hàng hóa diễn ra sôi nổi trên các con đò. Nghề chài lưới và nghề bán bột là hai nghề phổ biến, thường xuyên có sự giao lưu, tiếp xúc. Chàng trai làm nghề chài lưới, gắn liền với sông nước, thường ngày lênh đênh trên chiếc đò. Cô gái bán bột, với gánh hàng của mình, cũng có thể cần di chuyển qua sông để đến chợ hoặc đến các làng xóm. Trong bối cảnh xã hội xưa, việc đi lại chủ yếu dựa vào đò giang. Vì vậy, một lời mời đi đò có thể là cớ để hai người có dịp gần gũi, trò chuyện. "Ba tiền" là một mức giá công không quá cao, thể hiện sự hào phóng, mong muốn tạo cơ hội tiếp xúc. Nó cũng có thể là cách nói ví von, ẩn dụ về giá trị của một mối quan hệ, một tình cảm chân thành. Hoàn cảnh ra đời của câu ca dao gắn liền với tục ngữ, ca dao về tình yêu đôi lứa, về ước mơ hạnh phúc và sự gặp gỡ tình cờ giữa những người lao động bình dân.

Ví dụ sử dụng thực tế

Ví dụ 1
"Khi thấy cô gái bán quà vặt ở bến đò, anh thanh niên liền nói: "Đò đưa một chuyến ba tiền, bớ cô bán bột xuống thuyền tôi đưa.""
Phân tích: Trong trường hợp này, câu ca dao được dùng như một lời mời trực tiếp, vừa mang ý nghĩa giao dịch thông thường, vừa thể hiện sự mến mộ, muốn làm quen của chàng trai với cô gái. Nó tạo không khí gần gũi, thân thiện.

Kết luận

Câu ca dao là một lời tỏ tình giản dị, mộc mạc, mang đậm nét văn hóa làng quê Việt Nam. Nó thể hiện ước mơ về tình yêu đẹp và sự gặp gỡ tình cờ giữa những người lao động bình dân, với vẻ đẹp chân thành và trong sáng.

Bài viết liên quan

Ví dù theo lái xuống tàu

Thì em mới biết cá gầu có gai

Con bơn, con nhệch là hai

Con còng, con ghẹ, nó tài đào hang

Kể rằng cá đuối bơi ngang

Cái đuôi có điện ra đàng làm cao

Lại tăm con cá đuối sao

Nước lên cả nước gặp ngay cá ngần

Biển sâu lại có chướng ngầm

Cá ăn nó lượn ba lần nó ra

Cá Ông thì ở bể xa

Lưỡng long chầu nguyệt có ngà đôi bên

Lần đầu xuống bến xuống thuyền

Sao mà em biết nhãn tiền cá Ông

Ví dù em có sang sông

Thì em mới biết cá Ông chầu đền

Kể từ mặt biển kể lên

Chim, thu, nhụ, đé, vược hên nhất đời

Cá he ngậm nước bao giờ

Mà em dám nói đổ ngờ cá he

Kể cả con cá mòi he

Xương dăm vẫn mặc cứ le cho vào

Kể từ con cá chuồn hoa

Nó nhảy một cái qua ba lần thuyền

Kể từ con cá đối đen

Bắt được đi bán lấy tiền ăn chơi

Dưới bể có cả đồi mồi

Có con lợn bể nó bơi cả ngày

Kể cả con cá mó tày

Vàng xanh cả vẩy cả vây cũng mừng

Kể cả con mực, con nhưng

Cứ cầm cho chặt lưới thừng không buông

Con mực nhuộm đục cả luồng

Đón đuôi thả lưới mà buông đến cùng

Cá mập bơi lội vẫy vùng

Khoanh tay vược lộn ở vùng bể Đông

Kể từ cá mú, cá song

Cá nhung, cá cúng, cá hồng Áng Gai

Cá sông kể cũng rất tài

Cá mè, cá chép, ở khe ngọn nguồn

Trở giời nó mới lượn lên

Ví dù em ở đồng trên gần nguồn

Thì em mới biết nguồn cơn

Thì em mới biết cá rô, trê đồng

Bây giờ em chưa có chồng

Làm gì em biết thuộc lòng cá chim?

Bài ca dao là một bức tranh sinh động về thế giới các loài cá và sinh vật biển, được thể hiện qua lời của một cô gái. Bài ca dao sử dụng hình ảnh phong phú để n...

Em đây chính thực anh hùng

Em đi chắn lưới ở vùng Vạn Hoa

Chắn từ Cái Rồng mà ra

Chắn đến Xà Kẹp chắn qua Bãi Dài

Cái Bàn chắn từ Hòn Hai

Chắn sang Cây Khế, Cái Đài hai hôm

Vụng Đài thấp nước bồn chồn

Cửa Mô sóng vỗ đầu cồn lao xao

Rồi ra ta sẽ chèo vào

Lò Vôi chốn ấy ta vào chắn chơi

Sau thì ta sẽ nghỉ ngơi

Ta chèo vào phố đậu chơi mấy ngày

Chắn quanh cái khúc sông này

Chỗ nào thấp nước ta nay làm chuồng

Em đây ngỏ thực anh tường

Để anh biết thực mọi đường chắn đăng.

Đây là một đoạn trích ca dao dân ca Việt Nam, thể hiện hình ảnh người phụ nữ mạnh mẽ, đảm đang và có ý chí trong lao động, giữ gìn cuộc sống.