Đôi ta bàn án giao lân

Mặt thì thấy mặt nằm gần thì không

Cũng vì ai kẻ đợi người trông

Thảm sầu, muốn nhảy xuống sông trầm mình

– Anh đừng đem dạ bất bình

Bỏ em ở lại một mình bơ vơ

— Văn học dân gian Việt Nam
Đoạn ca dao thể hiện tâm trạng đau khổ, day dứt của đôi lứa yêu nhau khi gặp phải éo le, trắc trở. Họ đau khổ vì hoàn cảnh chia lìa, khiến người ở lại không thể chịu đựng nổi nỗi sầu bi.

Giải nghĩa câu tục ngữ

Nghĩa đen

Hai người yêu nhau, dù ở gần gũi nhưng lại không thể đến được với nhau. Họ đau khổ vì một trong hai người phải ra đi, để lại người ở lại trong nỗi nhớ mong và sự cô đơn tột cùng, đến mức muốn tìm đến cái chết để giải thoát.

Nghĩa bóng

Câu ca dao thể hiện sự gắn bó sâu sắc trong tình yêu đôi lứa, sự day dứt khi phải xa cách. Nó ngụ ý rằng tình yêu chân thành không thể chấp nhận sự chia ly, và nỗi đau mất mát có thể dẫn đến những hành động tuyệt vọng.

Nguồn gốc và Xuất xứ

Câu ca dao này bắt nguồn từ tục lệ hôn nhân gả bán thời xưa ở Việt Nam, đặc biệt là những vùng quê nông nghiệp. Khi một người con gái đến tuổi cập kê, cha mẹ thường chọn gả chồng cho con theo sự sắp đặt của gia đình, đôi khi không dựa trên tình yêu thực sự của đôi trai gái. "Giao lân" có thể ám chỉ việc cha mẹ giao phó con gái mình cho nhà chồng, hoặc việc đôi lứa bị chia lìa do sắp đặt của gia đình. "Mặt thì thấy mặt, nằm gần thì không" diễn tả sự gần gũi về địa lý hoặc quen biết nhưng không thể thành vợ chồng. "Kẻ đợi người trông" là hình ảnh quen thuộc trong ca dao nói về tình yêu đôi lứa, thể hiện nỗi nhớ mong da diết. Hoàn cảnh bi thương "thảm sầu muốn nhảy xuống sông trầm mình" phản ánh hiện thực đau lòng khi tình yêu bị cấm đoán hoặc chia cắt bởi lễ giáo phong kiến, khiến con người rơi vào tuyệt vọng.

Ví dụ sử dụng thực tế

Ví dụ 1
"Khi hai người yêu nhau nhưng gia đình không môn đăng hộ đối, cô gái buồn bã nói: 'Đôi ta bàn án giao lân... thảm sầu muốn nhảy xuống sông trầm mình'"
Phân tích: Câu ca dao được sử dụng để diễn tả tâm trạng đau khổ, tuyệt vọng của cô gái khi tình yêu bị gia đình ngăn cấm. Nó nhấn mạnh sự trắc trở, éo le của hoàn cảnh, khiến tình yêu không thể đơm hoa kết trái và người trong cuộc cảm thấy bế tắc.

Kết luận

Đoạn ca dao là tiếng lòng ai oán, thể hiện bi kịch tình yêu lứa đôi trong xã hội cũ. Nó ca ngợi tình yêu chân thành và lên án những rào cản xã hội, lễ giáo đã gây ra bao nỗi đau khổ cho con người.
# Tình yêu đôi lứa

Bài viết liên quan