Đôi ta như chim từ quy

Ngày thì nỏ chộ mặt, đêm đi kêu sầu

Thỉnh thoảng bên nhau, mỗi con mỗi núi

Kêu từ chặp túi cho tới canh khuya

Sầu này biết để ai chia?

— Văn học dân gian Việt Nam
Câu ca dao "Đôi ta như chim từ quy..." là một lời than thở đầy xót xa về nỗi nhớ nhung, chia cách. Lời ca dao thể hiện tâm trạng của những người yêu nhau nhưng không thể ở bên nhau, phải sống trong cảnh xa cách, mong ngóng.

Giải nghĩa câu tục ngữ

Nghĩa đen

Hình ảnh "chim từ quy" chỉ hai con chim le le, thường chỉ xuất hiện vào ban đêm và cất tiếng kêu đơn độc, buồn bã. "Ngày thì nỏ chộ mặt, đêm đi kêu sầu" miêu tả sự xa cách ban ngày và nỗi nhớ nhung, đau khổ khi đêm về, chỉ còn nghe tiếng kêu ai oán của chim.

Nghĩa bóng

Ẩn dụ về tình yêu đôi lứa bị chia cắt, không thể gần gũi. "Kêu sầu", "kêu từ chặp túi cho tới canh khuya" thể hiện nỗi buồn sâu sắc, dai dẳng. Câu "Sầu này biết để ai chia?" bộc lộ sự cô đơn, bế tắc, không có ai để sẻ chia tâm sự.

Nguồn gốc và Xuất xứ

Câu ca dao này phản ánh một phần đời sống tình cảm của người dân lao động Việt Nam xưa, đặc biệt là những mối tình bị ngăn cách bởi khoảng cách địa lý, bởi lễ giáo phong kiến hoặc bởi những hoàn cảnh éo le khác trong xã hội nông nghiệp. Chim từ quy (chim le le) là loài chim gắn bó với đồng quê, thường di cư và chỉ về tổ vào mùa sinh sản, hoặc chúng có tập tính sống theo đôi nhưng ban ngày lại khó gặp nhau. Hình ảnh này gợi lên sự lãng mạn nhưng cũng đầy day dứt. Trong xã hội xưa, việc kết hôn thường do cha mẹ sắp đặt, hoặc nam nữ chưa được tự do yêu đương, dẫn đến nhiều đôi lứa phải chịu cảnh xa cách, lén lút hẹn hò, hoặc bị chia ly. Tiếng kêu sầu thảm của chim từ quy vào đêm khuya càng tô đậm thêm nỗi lòng của người chinh phụ hay chàng trai đang mong ngóng người yêu.

Ví dụ sử dụng thực tế

Ví dụ 1
"Khi hai người yêu nhau phải xa cách vì công việc, một người có thể mượn câu "Đôi ta như chim từ quy..." để diễn tả nỗi nhớ."
Phân tích: Người nói dùng câu ca dao để ví von tình cảnh của mình và người yêu, thể hiện sự nhớ nhung da diết và mong ước sớm được đoàn tụ. Câu ca dao này gói gọn nỗi sầu ly biệt một cách tinh tế.

Kết luận

Câu ca dao là lời tâm tình chân thành, giản dị nhưng đầy sức lay động về tình yêu và nỗi nhớ. Nó thể hiện khát vọng về một tình yêu đôi lứa trọn vẹn, đồng thời ca ngợi vẻ đẹp của tâm hồn con người Việt Nam luôn hướng về tình cảm sâu sắc.
# Tình yêu đôi lứa # chim từ quy # xa cách

Bài viết liên quan