Đồn Cẩm Phả sơn hà bát ngát

Huyện Hoành Bồ đồi cát mênh mông

Ai ơi, đứng lại mà trông

Kìa khe nước độc, nọ ông hùm già

Việc gì mà rủ nhau ra

Làm ăn cực khổ nghĩ mà tủi thân

— Văn học dân gian Việt Nam
Câu ca dao "Đồn Cẩm Phả sơn hà bát ngát... nghĩ mà tủi thân" là lời than thở về cuộc sống lam lũ, khổ cực của người dân lao động xưa. Lời ca thể hiện nỗi lòng và khát vọng về một cuộc sống tốt đẹp hơn.

Giải nghĩa câu tục ngữ

Nghĩa đen

Đoạn ca dao miêu tả cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ của Cẩm Phả, Hoành Bồ nhưng lại đối lập với sự nghèo đói, hiểm nguy. "Khe nước độc" và "ông hùm già" ẩn dụ cho những khó khăn, thử thách, hiểm nguy rình rập.

Nghĩa bóng

Câu ca thể hiện sự bất công trong xã hội cũ, nơi người dân lao động phải đối mặt với cuộc sống cơ cực, thiếu thốn, thậm chí nguy hiểm để mưu sinh. Nó ngụ ý khát vọng thoát khỏi cảnh nghèo đói và tìm kiếm một cuộc sống an nhàn, sung túc hơn.

Nguồn gốc và Xuất xứ

Câu ca dao này ra đời trong bối cảnh xã hội Việt Nam xưa, đặc biệt là ở những vùng đất còn hoang sơ, khắc nghiệt như vùng Cẩm Phả, Quảng Ninh ngày nay. Cẩm Phả vốn là một vùng đất giàu tài nguyên khoáng sản, nhưng đời sống của người dân lao động, đặc biệt là những người làm nghề khai thác (như khai thác than, đá) thường rất vất vả và nguy hiểm. "Đồn Cẩm Phả" có thể ám chỉ một khu vực đồn điền hoặc một khu vực khai thác, canh tác bị áp bức, bóc lột. "Sơn hà bát ngát", "đồi cát mênh mông" là những hình ảnh thực tế về địa hình nơi đây. Cuộc sống "làm ăn cực khổ" không chỉ do điều kiện tự nhiên mà còn do sự áp bức của địa chủ, cường hào. "Khe nước độc", "ông hùm già" là những hình ảnh ẩn dụ cho sự nguy hiểm rình rập, vừa là nguy hiểm từ thiên nhiên, thú dữ, vừa là sự đe dọa từ con người. Câu ca dao phản ánh tâm trạng chán nản, tủi thân của người dân trước hoàn cảnh sống khó khăn, bế tắc, đồng thời thể hiện khát vọng đổi đời, mong muốn thoát khỏi kiếp nghèo khổ.

Ví dụ sử dụng thực tế

Ví dụ 1
"Khi thấy ai đó than vãn về công việc vất vả, áp lực lớn, tôi thường nói: "Đúng là việc gì mà rủ nhau ra làm ăn cực khổ, nghĩ mà tủi thân.""
Phân tích: Câu này được dùng để đồng cảm với hoàn cảnh khó khăn của người khác, thể hiện sự thấu hiểu nỗi vất vả, tủi cực mà họ đang trải qua. Nó nhấn mạnh sự gian nan của công việc và sự thiệt thòi mà người lao động phải gánh chịu.

Kết luận

Câu ca dao là tiếng lòng chân thực của người lao động, phản ánh hiện thực xã hội đầy bất công và khắc nghiệt. Nó mang giá trị nhân văn sâu sắc, thể hiện khát vọng về một cuộc sống tốt đẹp hơn cho con người.
# Quê hương đất nước # Đấu tranh, phản kháng # Hoành Bồ # Cẩm Phả # Quảng Ninh

Bài viết liên quan