Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu ca dao này có nguồn gốc sâu xa từ đời sống lao động và sinh hoạt của người Việt xưa, đặc biệt là những người đi biển, đi sông. Trong xã hội phong kiến, những người đàn ông thường phải đi xa, đối mặt với bao hiểm nguy trên sông nước để mưu sinh. Khi ấy, hình ảnh người phụ nữ xinh đẹp, đảm đang ở quê nhà, hoặc những người con gái họ gặp gỡ ở các miền đất lạ, trở thành niềm an ủi, nguồn động viên tinh thần to lớn. "Đồn" ở đây có thể hiểu là một trạm gác, một tiền đồn, hoặc đơn giản là một nơi chốn nào đó mà người đi đường dừng chân. "Gái má hồng" là hình ảnh ẩn dụ cho vẻ đẹp, sự quyến rũ của người con gái. Chính vì sự hiện diện của những người con gái đẹp đẽ, nên những người đi xa như người lính thú nơi biên cương, hay những người thương hồ trên sông nước, họ cảm thấy quên đi mệt nhọc, sẵn sàng "vượt biển vượt sông" để đến, để được gặp gỡ, để được hưởng thụ một chút hương sắc, một chút tình đời giữa cuộc sống gian lao. Nó cũng có thể phản ánh tục đi hỏi vợ xa, hay sự hấp dẫn của những miền đất có nhiều giai nhân, khiến người ta không ngại đường xa vạn dặm.