Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu ca dao này ra đời từ kinh nghiệm thực tế của đời sống nông nghiệp và sinh hoạt của người Việt xưa, đặc biệt là ở các vùng sông nước, đồng bằng châu thổ. "Miệt đồng" chỉ vùng đất ruộng lúa, thường xuyên bị ngập nước hoặc gần sông ngòi, kênh rạch. "Ba khía" là một loại cua nhỏ phổ biến ở các vùng rừng ngập mặn, đất phèn, vùng cửa sông. Việc bắt ba khía là một hoạt động sinh kế của người dân vùng này, nhưng nó thường mang tính thời vụ và thu nhập bấp bênh. "Cơm nguội" không chỉ là bữa ăn đạm bạc, mà còn ám chỉ sự thiếu thốn, thậm chí là không có cả cơm nóng để ăn hàng ngày, phải ăn cơm để qua ngày. "Ăn ròng cả năm" nhấn mạnh sự nghèo khó, thiếu thốn kéo dài, không có sự dư dả. Do đó, câu ca là lời khuyên của những người đi trước, dựa trên quan sát thực tế về những gia đình lấy vợ hoặc chồng ở những vùng có điều kiện kinh tế khó khăn, mang lại gánh nặng, vất vả cho cả hai bên, thể hiện sự khôn ngoan, thận trọng trong hôn nhân.