Dừng xa khoan kéo ơi phường

Hình như có khách viễn phương tới nhà

— Văn học dân gian Việt Nam
Câu ca dao "Dừng xa khoan kéo ơi phường" là một lời hô ứng trong lao động, thường được cất lên trong các hoạt động tập thể như kéo lưới, đẩy thuyền. Nó thể hiện sự gắn kết và nhịp điệu lao động của người dân.

Giải nghĩa câu tục ngữ

Nghĩa đen

Nghĩa đen của câu "Dừng xa khoan kéo ơi phường" là yêu cầu mọi người trong phường (nhóm lao động) ngừng lại một chút, chậm lại việc kéo, nhịp nhàng hơn. "Khoan" ở đây có nghĩa là chậm rãi, khoan thai, không gấp gáp.

Nghĩa bóng

Câu ca dao mang ý nghĩa ẩn dụ về sự đồng lòng, nhất trí trong công việc chung. Nó nhắc nhở con người cần phối hợp nhịp nhàng, biết dừng lại để điều chỉnh hành động, tránh làm việc một cách máy móc, thiếu suy nghĩ, đảm bảo hiệu quả và an toàn.

Nguồn gốc và Xuất xứ

Câu ca dao này có nguồn gốc sâu xa từ đời sống lao động tập thể của người Việt xưa, đặc biệt là trong các hoạt động nông nghiệp và ngư nghiệp đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng. Trong canh tác lúa nước, khi cày bừa, gieo sạ, hoặc khi gặt hái, bà con thường làm việc theo đội, theo phường. Tương tự, trong nghề chài lưới, việc kéo lưới đòi hỏi sức mạnh của nhiều người cùng lúc. Âm thanh hô ứng, lời ca hay tiếng hô vang lên để giữ nhịp, tạo động lực và điều hòa sức lực. "Dừng xa khoan kéo ơi phường" là một ví dụ điển hình cho hình thức giao tiếp, điều phối trong lao động này. Nó phản ánh kinh nghiệm dân gian về việc tổ chức công việc tập thể sao cho hiệu quả nhất, tránh tình trạng người làm người nghỉ, hoặc làm quá sức. Lời hô này không chỉ là mệnh lệnh mà còn là lời nhắc nhở, động viên, thể hiện tinh thần cộng đồng "một người vì mọi người, mọi người vì một người".

Ví dụ sử dụng thực tế

Ví dụ 1
"Khi mọi người cùng nhau đẩy chiếc xe bị sa lầy, một người hô lớn: "Dừng xa khoan kéo ơi phường!""
Phân tích: Trong ngữ cảnh này, câu ca dao được dùng để yêu cầu mọi người tạm dừng lại, điều chỉnh lại lực đẩy cho đồng đều, tránh tình trạng người mạnh kéo, người yếu bị vướng. Lời hô này giúp cả nhóm phối hợp nhịp nhàng hơn để đưa xe ra khỏi chỗ lầy.

Kết luận

Câu ca dao "Dừng xa khoan kéo ơi phường" không chỉ là lời hô trong lao động mà còn chứa đựng bài học về sự phối hợp, đồng lòng. Nó là minh chứng cho sự sáng tạo và trí tuệ của nhân dân trong việc tổ chức đời sống, lao động, tạo nên nét đẹp văn hóa truyền thống.

Bài viết liên quan