Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu ca dao này có khả năng ra đời trong bối cảnh xã hội Việt Nam xưa, khi giao thông chủ yếu dựa vào đường bộ, đặc biệt là những con đường đất. Các làng quê thường có những con đường nối liền các vùng, và việc đi lại gặp nhiều khó khăn, nhất là vào mùa mưa. "Đường cái đất thịt" ám chỉ những con đường đất mềm, dễ bị lầy lội khi trời mưa, tạo thành những vũng bùn trơn trượt. "Trợt" nhấn mạnh sự nguy hiểm, dễ vấp ngã. "Gió mát tận xương" là một hình ảnh quen thuộc trong đời sống nông nghiệp, chỉ những cơn gió lạnh của mùa đông hoặc gió sau mưa, gây cảm giác rét buốt, khó chịu, gợi lên sự cô đơn, vất vả của người lữ khách. "Dang tay xe sợi chỉ hường" là hình ảnh ẩn dụ cho việc vun đắp, gìn giữ mối quan hệ tình cảm. "Sợi chỉ hường" (hường là màu hồng, màu của tình yêu, sự gắn kết) là biểu tượng cho sợi dây tình cảm mong manh nhưng bền chặt. Hành động "dang tay xe" thể hiện sự chủ động, cố gắng vun đắp, hàn gắn những rạn nứt có thể xảy ra do xa cách. Câu "Dù xa nhau đi nữa, cũng để đường xuống lên" là lời nhắn nhủ về sự kết nối, mong muốn người đi và người ở lại luôn giữ được liên lạc, có thể quay về hoặc đón tiếp nhau, thể hiện đạo lý "bán aquy, mua aquy" (bán anh em, xa họ hàng) trong quan niệm xưa là không nên, mà phải giữ gìn tình thân.